Al-Masğid Al-Aqsa

 

Tazwart: imsekkaren iγ yeğğan ad nefren asentelagi:

 

- Tullint n usenfa ameqran u d amihan, asenfar agi d tiririt n Al Quds ccarif (Aheggar) γef ddin n iyahudiyen (akkacen), d tuksa n yak limarat d laterat (tirkitin) n lislam d yenselmen

- d tamsalt yerzan lumma (aγlan) timeslent, u mači d Ifilasniyen kan i teεna

- Aadağ (assar) amerirdan n usalel n tedrimt d waggag d tsartit…

- Asnerni n iyahudiyen (Iuhyuniyen) deg wezgal n tlisa d werkan yal n wayen yellan d azref.

- Tieddi n el γarb (ataram) γer tama n tuhynit taqraγlant- tamaalt - u t ttekkere-d mgal timura tinselmin de wayen icudden γer temsalt n tmesgida I y baεden akken ara-d naf timura tinselmin fkant afus di temsat agi.

- Lfel (azal) aluγ-n tmesgida i y baεden.

 

1. lfel- azal aluγ-n Al Masĝid Al Aqsa:

 

1. Yezga-d di tmurt yettubarek-en (i-y-tulemmiten), anda i-d lulen lambiya, u damekkan i deg d ttemlilin wazanen n ebbi sebanu.

2. D el Qbla tamenzut n yenselmen.

3. D wis tlata n sin iγuden (Al aramyn) ihegaren (ccarifayn).

Yenna wucbi n Nnbi fell-as taallit n ebbi d slam-is: (Ur beggest ara i tinigt ala γer tlata n leğwameε (tmesgida): Lğameε agi yinu, lğameε aγudis d lğameε i y baεden) [yessawe-it-id Muslim d wiya]

4. Ar γures i yekfa y inig n wemceyyeε n ebbi fell-as taallit n ebbi d slam-is, yenna ebbi ebanu:«eban n win id yesnigen lεebd-is deg yi si lğameε aγudis (Maka) γer lğameε i y baεden (Al-Masğid Al-Aqa) i γef i nburek γef wayen is i-d yezzin i wakken as i-d nesken kra di layat nneγ.D netta id aslayan id azrayan» [Al-Israe 1]

5. Sges I yebda walluy γer y-igenuwan yeεlayen, γer tmixfiwt (γer win yettuslin aas) γer ebbi ebanu.

6. Taallit di Al-Masğid Al-Aqsa tmsagida (lĝameε i y baεden) tegdazal 500 n tilla deg umkan nnien.

 

2. Lebni (asali) n Al-Masğid Al-Aqsa:

 

Al-Masğid Al-Aqsa d axxam wis sin ara yettusalin γef lqaεεa (dunnit) sel Al-Masğid Al-aram, imi yenna Rebbideg wawal-is «axxam amezwaru yettusalin i-y-imdanen d winna n bakka, d win yettubarken, d tuhdint i y imaalen » [At εemran 96] yessawe e-d Abu Derr El γifari, yenna-d: steqsaγ imceyyeε n ebbi fell-as taallit n ebbi d slam-is: (Ay imceyyeε n ebbi! Anwa i d tamesgida (lğameε) yettusalin di lqaεεa (dunnit)? Yenna fell-as tazallit n ebbi d slam-is: (d Al-Masğid Al-aram tamesgida (el ğameε) taγudist) nniγ as : mbeεd anwa? Inna-d: (Al-Masğid Al-Aqa) y nniγ-as acal yellan garasen? (Rebεin (40) iseggassen) [yessawe-it-id El Buxari d Ibnu Mağğa d Amad].

 

3. Taslekt-is (anekcum γures s yisem n lislam)

 

Amaslak n Al-Masğid Al-Aqsa d Amir el muminin ageldum n wid I felsen εumar Bnu El Xeab fellas rriwan n ebbi, deg ussegas n 15 n tinigt (el hiğra), u yekcem γer El Aqsa ansa akken yekcem wemceyyeε n ebbi fell-as taallit n ebbi d slam-is deg ass n El Israe (ass nni I deg it yessikel ebbi si Al-Masğid Al-aram armi d el masğid El Aqsa) u iull anda akken iull wucbi fellas tazallit n ebbi d slam-is.

 

4. Tasehrest (astaεmer) n Al-Masğid El-Aqsa:

Yettuseres- yettwastaεmer Al-Masğid Al-Aqsa sγur innidagen (ialibiyen) Aseggas n 1099 (n tlalit n sidna εisa), sel tuzya (lisar) yeqqimen Azal n 40 wussan, u inselmen efkan-d tazmart nsen akken ad udden fell-as maca ttwaγeleben.

 

5. Asellek-is :

 

Yekkes-ed Al-Masğid El-Aqsa deg ufus n ialibiyen, amenza (el qayed) - amenza- n lislam  ala Eddin El Ayyubi di 27 di jeb n El Hiğira- tinigt- i- d yeddan d 1187- n tlalit n sidna εisa- u d netta i y-sfel-en tudert-is  γef yeswi-agi, u yella ur yettezmumug ara ala γef  demma n Filasin, imi-d yenna (w'Allah ar ttsetiγ ad s-eγ u hquds ger ifassen n isalibiyen).

U sel mi tyekcem,yessazdeg it deg wammusen n ialibiyen  swaman n ileğigen.

 

6. Astaεmer-is-tasehkerst-itikkelt nnien:

 

sel mi teγli el xilafa tineslemt,banen-d isenfaren acernanen- n txidest,iw sedrem n weγlan (lumma) tineslemt (ama d tilin is tangawant neγ......)d ayen yeğğan Al-Masğid El-Aqsa ad  yettwaef sγur udayen (iyahudiyen) ass n 09 jwan 1967 n tlalit u tettusehbes tzalit n lğumuεa degs i tikkelt tamezwarut deg umezruy segmi i-d tella tulya yis sγur inselmen

ayagi yeğğa iyahudiyen ad smeγren aεebbu nsen (meε-nsen) uger,u seg izamulen nsen:(assa ldint tebbura zdat n badil d yatrib) (tilisa m a Israil di El Fuat armi d Nnil).

 

7. Atfar(lwajeb)nneγ zdat n El Aqsa:

 

1. Afham agza n temsalt n El Aqsa aheggas, d uulfu s uγalaf γures,imi d tamsalt n weγlan (lumma) timeslemt

2. Asehu n watfar n el ğihad iγaben el ğihad d aseεrur (taqacud) n lislam-, u a d-yili akken tella tezmart, ama syiles, adrim, imru, aseεlem,…

3. Abas γef tiγin n sselεa n Israil d Marikan d legliz, d sselεa n yal tamurt i y bedden γer yidis n wudayen, ayagi d ayen izemren ad yeswirγ (yessenzef) tikebbaniyin-is deg wayen yeεnan tadamsa neγ adrim, d ayen ar a-tyawin ad beddel tamuγli d tadeγra nssent γer temsalt agi. Aya si tama u si tama nnien a-d nesker aγlan (lumma) tineslemt γef ber, d tiğğin n wayenizaden γef wayen newağ.

4. Asuter γer ebbi akken a-d yaγ afus i watmaten nneγ yettjahaden di Filasin u asen yefk tarenawt i nutni.

al