Asewzel n usarag

"Leqran d talwit"

 

 

Win ara iwalin leqran ad yaf d akken ebbi issawal i imdanen γer talwit di ddunit, u igem (iwεed) i ifelsanen (Lmumnin) wid ixedmen ayen ielen stalwit di laxat, γef aya inn-d ebbi deg wawal-is di tsutin agi:

 

«a wid yumnen kecmet di liser d tirni, ur tabaεet lğerra n cian, wina d aεdaw-nwen iban» [Tafunest (Al-Baqara) 208]

« Ad d-yehdu ebbi yis win iefen ida-s γer webrid n liser, ad ten-id-isufeγ si lam γer tafat s laden-is wa a ten-id-yehdu γer webrid iseggmen » [Lmida (Al-Maida) 16].

«Ma yella bγan lehna, ddu deg webrid-is tettekle γef  ebbi, d netta i yean yeεlem» [Al-Anfal 61].

«sεan axxam n liser γer ebbi, d netta i d bab-nsen s wayen llan xedmen» [Lmal (Al-Anεam) 127]

«Slam fell-awen s wayen tebrem d tasaεdit laxert-nwen» [εud (aεd) 24].

«I wid yumnen ğennet d laεwaner, kcemt-tt s liser d mana» [Lağr 45-46]

« Dεawi-nsen seban-k a ebbi, tagarn n dεawi-nsen ad k-hemdeγ a ebbi lεalamin » [Younes 10]

Γef waya ad naf akken talwit tettwabder-ed aas di leqran, yettuεaw-ed wawal agi "talwit" deg waas n layat-is ayen id ittbegginen azal ameqran i tesεa talwit di leqran, i wakken ad-ibeggen d akken talwit d ayen i ilaq ad tili deg waas n tamiwin, ama γer wemdan, neγ γer twacult, neγ di tmetti, d txelqit mea.

 

1. Γer wemdan:

Iwakk-ed leqran belli amdan ilaq ad isel I teγri wegnug-is id yeqqaren belli amdan ilaq ad yamen s yiwen n yillu (ebbi): akken id yenna ebbi:

« Win yugin amesbali yumen s ebbi, yeef deg ufurek ur d-ncellex ara, ebbi d bu litteε yeεlem » [Tafunest (Al-Baqara) 256]

« A sidi ebbi nesla iwbarra yessawal amnet s ebbi-nwen dγa numen » [Ath Σemran (AL Σimran) 139].

 

U ma yesla wemdan i teγri agi, ad yawe γer talwit deg iman-is d wefrak-is d leεeql-is s waya ad ias wemdan s laman, ur yettili ara wemdan i tugdi, akken id yenna ebbi:

 

« D netta idisarsen lehna deg ulawen n lmumnin akken ad yennarni liman-nsen... » [Al-Fat 04]

« Dγa yessars-d ebbi lehna-s γef imceggeε-is d lmumnin » [Al-Fat 26].

« Imir yessars-d ebbi lehna-s γef imceggeε-is d lmumnin » [Ttuba (Tawba) 26].

Ayen ittwekkiden afrayen agi d tmusni n wemdan n tuffirt (sser) d yeswi n tilin-is, ibeggened leqran ayagi deg waas llayat seg-sent:

« Ma yella tγilem nxelaiken-id s ukeccex u γarneγ ur d-ttuγalem ara, ccada i ebbi agellid aeqqi » [Lmumnin 115-116].

« Ur d-xliqeγ ara lğen d umdan ala akken ad iyi-εebdem » [Adariat 56]

« Kra n imceggεen i d-nceggeε uqbel-ik newha-as-d belli ulac ebbi siwa nekk aεbedet-iyi » [Imcegεen (Al-Anbia) 25].

 

Dayen ittessin anamek n talwit γer wemdan d aassi-ines s tilin n ebbi yides, dγa iweleh-it leqran γer iberdan swayes ad-t-ieqqaq, inna-d ebbi deg wawal-is:

«  Ihi ebbi yedda d wid-nk yumnen, imawlan n lxi » [Tizizwa An-Nal 56]

« ebbi yettili d wid ixeddmen lxi» [Tisist (Al-Σankabut) 56]  

« ebbi yettili d wid iseben » [Tafunest (Al-Baqara) 153].

« Ma steqsank-id lεibad-iw fell-i nekk qerbeγ ad d-reγ awal i bab n teγri, ad iyi-aγen awal ad amnen yis-i ahat ad ttwawel hen » [Tafunest (Al-Baqara) 168].

 

2. Γef twacult:

Tawacult d amkan ilaqen i usegmi n dderya asegmi i yennarnin ad t-yeğğen d amdan ara s-yessemlen inumak n tegmatt d talwit d tayri, γef waya, ia-as-d di leqran aas n wazal. Seg wayen ara nef deg aya:

2.1. Abeggen n wazal ameqran i yesεa awel imi ittwaεnd d laya s layat ebbi, akken i d yenna di:

« Si lquda-s, xelqawn-id deg yiman-nwen nta ad ttzedγem γur-s yerra ger-awen lanna d ema, deg-sent layat i lqum yettmeyyizen » [um 21].

 

2.2. Abeggen n wemkan n wergaz d akken d amciwe mačči d win ara iεefsen γef twacult.

«  Irgazen ad dbedden γer tlawin s wayen ifeel ebbi kra γef kra d wayen arfen deg yidrimen-nsen » [Tillawin (An-Nissa)34]

 

2.3. Aqirri s umtawa ger izerfan d itfaren i deg ttalasen ama d argaz neγ d tameut, d useres γef izerfan n dderya.

« γur-sent am wayen fell-asent n lεali, Irgazen fell-sasent d aswir u ebbi yaεziz yer zen » [Tafunest (Al-Baqara) 228]

« A wid yumnen nğut iman-nwen d yimawlan-nwen g tmes aγar-is d imdanen d wezru » [Tarim [06

«i tyemmatin ad u ent arraw-nsent εamayen kemlen i tin yebγan ad ttsali tuda, i llufan-is ad t-sečč ad t-sels s lεali, ur iwekkel ebbi uh nniγ tezmart-is, ur tettuu tyemmat  llufan-is wala mmi-s tayemmat »  [Tafunest (Al-Baqara)  .[233

 

2.4. Asewzel n wallalen i ferru n wuguren ger wergaz d tmeut i wakken ad d-tars talwit ger-asen.

« ... Ma yella tugadem ur-nsent nhut-ttent tebum yidsent ussu tewtem-tent, ma duεent meltasent tiweqmi » [ Tillawin (An-Nissa)34].

«  Ma tugadem iγisi ger-asen cegεet anefray deg gimawlan-is wayed deg yimawlan n tmeut, mayella bγan asemsawi ad d-iγit ebbi γer-asen imi ebbi yeεlem yera »] Tillawin (An-Nissa) 35]

 

3. Γer tmetti:

Ifka-d ebbi di leqran allalen i lebni n tmetti tin i wumi iea llsas, iğhed lebni-nes tella deg-s talwit d tallelt, seg waya d naf:

3.1. Tuut n unamek n tegmatt γer yemdanen d usemsawi gerasen ma nnuγen.

«lmumnin akki d atmaten, semsanit ger watmaten-nmen » [Al-uğurat 10].

«Ulac aas n lxi i les lak alla win yumen γer adaqa neγ lεali neγ yessemsaway ger yemdanen »  [Tillawin (An-Nissa)114].

 

3.2. Arei n unamek n swef d leεfu

«Ma tbegnem-d lxi neγ lefremt neγ tssemhem i wayen n diri, ebbi amen- yaεfu d bu tezmert » [Tillawin (An-Nissa)149].

« ...Myaεfut msemmaet, ur tebγim ara awen-yaεfut ebbi u ebbi d bu ema » [Tafat (An-Nour) 22]

«...Win isemen u isemsawi lajer-is γur Sidi ebbi... » [Ccura 40]

3.3. Tuut n tallelt neγ arfad ger yemdan yiwet n metti.

« ...Mεawanet γer lxir d ttuqa... » [Lmida (Al-Mmaida) 71]

 

3.4. Arei n tterbga yelhan d ledaqa, d usebεed n leqbaa.

« Ma selmen-d fell-awen selmet fell-asen ugar neγ arret-asen... » [Tilawin (An-Nissa) 71].  

« Ur ttezzi udem-ik γef medden ur ttili d afarfari di lgaεa imi ebbi ur iemmel ara izewwaxen » [Luqman 18].

« Ur teεdil ara lasana d ssiya zwir s tin yelan... » [Fuilat 34].

« A yigad yumnen ur yetihi ldum s lgum ahat ad yili axxir-is…ur dennebt iman-nwen ur ttemyejgaret s yismawen » [Al-uğurat 11]

« A wid yumnen ma-yusaken-id urehi s ubeccir, tewwim-d lexba ad ttduem medden ad ttuγalem di lendemmit » [Al-uğurat 11].

« A yigad yumnen ur keččmet ixxamen men-γir wid-nwen alamma tessutrem tesselmem γef imawlan-is... » [Tafat (An Nour) 27]

 

3.5. Arei n tmukaz n tidett d asemsawi.

« ebbi yume s leγdemt d lεali » [Tizizwa (Nale 90].

« Ma yella tgezmem ger medden ili-t d uγdimen »  [Tilawin (An-Nissa) 58]

« Ur sεin imesbaliyen amaddi » [Liğ (Lağ) 71].

«Mači amsax ebbi γef yimesbaliyen» [Hud 18].

«Amnet tawaγit ur n uz imebaliyen segwen abaεda u et ebbi d bu cedda s u» [Al-Anfal 25].

Inna-d Nnbi: (Ineslem d win ur yelimen ara ineslemen s yiles-is d ufus-is)".

Inna-d daγen: (Kulec n ineslem γef ineslem d leram, lεer-is, idremen-is, d idamen-i…)

Inna-d daγen: (Ineslem d gumas ineslem ur t-ialam…)

 

4. Γer talsa (lxelqit):

Imla-d leqran i talsa iberdan ifezen yarra-yasen tilisa adten iadren si tufγa fell-sen ara ten-ismenεen seg imberkalen, yerna ihegga-asen-d timenal n tudert di talwit:

4.1. Abeggen n umtawa ger yemdanen, d wqirri d akken kkan-ed seg yiwen uar.

«Ayigad yumnen n lxelqiken-id d dker d nta nerra-ken d igduden d leεrac akken ad temyu-ssanem, aqrib γer ebbi d wid yemnen» [Al-uğurat 13].

«A yimdanen amnet s ebbi i ken-id_ixelqen deg yiwen yiman» [Tilawin (An-Nisa) 01].

 

4.2. Aqirri s izerfan n wemdan yemgaraden, d wayen ak ara ysnnen tilin-is.

4.2.1. Izerfan d tlelli n wemdan.

4.2.2. Izerfan idelsanen.

4.2.3. Izerfan imettiyen.

4.2.4. Izerfan idamsanen.

4.2.5. Izerfan isertiyen.

Akken i d yenna ebbi:

 

«Nγit-d imdanen n εebbaten di lber d leba nefka-as-d di tidanin am akken nebγaten xir n waken akk i d-nexlaq» [Al-Isra 50].

4.3. Imneε imeden ur semγaren ara iman nnsen.

«Axxam-ina n laxart ad t-nerr i wid yigin laεli d lefsad...» [Tiqiin (Al-Qaa) 83].

« Ur ttilit di lqaεa d irehtiyen...» [Tafunest (Lbaqara) 56].

«...Ur sefsade-t di lqaεaa imi tt-nessemsawi...» [Al-Aεraf 85]

al