Tussna n tikli n twacult

 

 

                            Tazdelt

 

Tazdelt (Al aana)

 

I.Tabadut n tezdelt: D ttebga n weqcic amecu d usebiber γef tezmart-is n tfekka neγ n tnefsit akken daγen ayen yeεnan ttebga duselmed-s.

Yefka-yas tceεit azref n tezdelt i tmeut d tamezwarut imi nettat tesεa tazmart meqren u tettuhegga  akken ad d-elhi di ttebga n weqcic u ad t-refd-it akken iwata.

Mtawan lfuqaha γef tazwara n tyemmat di tezdelt n mmis imi d-yenna umazzan fellas taallit n ebbi d slam-is deg wayen d-issawe Attirmidi γef Ibn Abi Ayub: (win iban ger tyemmat dmmis ad yebu ebbi ger-as d wid iemmel ass n tnekra.)

 

II. Amek i tt-ttwali ceε: Tazdelt (Al aana) d atfar di tceεit imi aqcic amecîu yuwağ win ad t-irefden u a issebibren fellas.

 

III. Amek myezwaren wid isεan azref di tezdelt: Mtawan imusnawen γef  umyezwar n kra n wid isεan azref n tezdelt u mgaraden di kra nnien.

Γer Ianafiyen : Tayemmatt, tajidatt s tyemmatt, tajidatt s ubabat, tisetmatin, xwaltes, yessis n gmas, yessis n weltmas εmumtes, γer tagara : imawlan n weqcic (irgazen kan) si tama n baba-s akken myezwaren di lwet.

Γer Imalikiyen: Tayemmatt, tajidatt s tyemmaty, xaltes, babas, jidas sbaba-s, welt-mas, εemt-is, Yellis n gma-s, win id-isbedd bab-as n weqcic neγ jeddis i wakken ad iseddu timsal n weqcic ma yella ur yesεi ara yemmas neγ yella-ttbut s webrid n cceε γef wer tazmart-is deg useddu n temsal n mmi-s, amezwaru deg imawlan-is si tama n baba-s.

Γer Icafiεiyen: Yemmas, yemma-s n yemma-s, yemmas n baba-s, weltmas, xaltis, yellis n gma-s, yellis n weltmas, εemtes, sakin imawlan n baba-s.

Γer Ienbaliyen: Yemmas, yemmas n yemmas, yemmas n baba-s, ...imawlan n baba-s akken myezwaren.

 

IV. Tiwtilin n teklalt n tezdelt:

Tazdelt d azref n umezdal, u llan kra imusnawen id-yennan belli tzdelt d azref yezdin ger weqcic d umezdal, maca yezwar wezref n weqcic deg-s.

U ma yebγa umezdal ad yeğ azref-agi ad t-iseyyef bab udabu ala ma ur yezmir ara ad yeg atfar-is akken iwata.

a) Tiwtilin timatutin: Ilaq ad yili umezdal:

1. Yewe akken ad yerfed atfaren-is.

2. D bab n leεqel.

3. D win isεan tazmart akken ad yerfed aqcic.

4. D win isεan ttebga ilhan.

5. D ineslem: maca imalikiyen qqaren-d d akken tineslemt mači d tawtit n laana, imi ma tella tmeut seg at wedlis tesεa azref di tezdelt n mmis acku tagi tebna γef tasa d tmella. Maca mi yebda weqcic ittisin ad yuγal γer baba-s akken ad ief diddin-is.

6. D win isεan tanzezt u ittemeyiz akken ilaq.

7. D win ad s-iheggin amiq ilaqen anda a yezdeγ.

8. Ad yili ur uesεi ara aan i weεen neγ win ittenaen.

b) Tiwtilin icudden γer tmeut:

1. Ur tezwağ ara d ubeani γef weqcic.

2. Ad tili cerken-t idammen d weqcic.

3. Ur tezdeγ ara amiq ur yebγa ara weqcic.

c) Tiwtilin icudden γer wergaz:

1. Ilaq adyili seg “lmaarim” n tin a yettwazedlen ma tella d taqcict (“lmaam” d win ur tezmir ara ad tezweğ yides).

2. Ad isεu tin a d-yelhin d weqcic am tmeut-is.

 

V. Tagara n laana:

Ad yeγli wezref n laana ma tekfa tallit-is, neγ ma txu yiwet sitewtilin id-nebder yakan.Nnan-d tugett imusnawen ma yekkes uεekki ad yuγal uzref n tezdelt γer win t-yuklalen, maca imalikiyen qaren-d d akken tameut iεawden zzwağ d

ubeani ur s-tettuγal ara laana γas tebra-d neγ yemmut urgaz-is.

 

VI. Tallit n tezdelt:

Mtawan lfuqaha d akken tazdelt tettkemmil al ma yewwe uqcic leεme n umeyyez (sebεa iseggasen γer tugett n imusnawen) u tezmer ad tiγzif γer teqcict u d bab udabu a iwalin u ad yeddem ay n lfiqh ifγen γef weqcic.

 

VII. Izerfan n weqcic ittwazedlen: yesεa weqcic aas izerfan ama deg wayen yeεnan ttebga d usebiber γef tnefsit-is d usifses n tirza imawlan-is fellas imi ur ilaq ara γef umezdal ad sen-yewqem iεekkien, ama d yen yeεnan asečči-yis d uselsi-nes d tnezduγt.

al