|
Insayen n Nnbi (sunna) d ussegni (lbidεa)
Tazwart :
Asentel agi d win yesεan azal meqren, imi
yesεa assaγ d udasil, d terrumsut, d isekkiren d tikli d tiγariwin.
Lislam d a fa
n wayen i si d-yusa
ebbi d Umazzan-is
mačči d asennulfu n izarafen d tγawsiwin timaynutin ur nelli ara degs,
imi netta d win yemmeden ur yeêwaoğ ara timerna, yenna
ebbi
seb anu: «..assa
kemleγ-awen asγan-nwen (ddin-nwen) u kfiγ-awen-d imezga inu (nniεmat inu)
u qebleγ-awen Lislam d asγan-nwen (d ddin)...(3)» [Al ma-ida/3],
γef aya ur ilaq ara ad d-yili usuter n usgiwen n
ebbi
ala s wayen i d-ica eε
, u a as n
imeslayen n wucbi
n Nnbi fell-As ta allit
n
ebbi
d slam-is i d itenza en
s u far,
si tama, igedlen asennulfu deg ajjed (ddin) si tama nni en
.
I: tabadut n
Insayen n Nbi (Sunna) d ussegni
(lbidεa):
1-Tabadut n
Insayen n Nbi (Sunna) :
a)-Di tutlayt:
Ansay neγ sunna d tarrayt (abrid) I yuγ tannumi walbaε
ittawi-t, yenna-d wucbi
fell-As ta allit
n
ebbi
d slam-Is: (win i d-yebbin tarrayt yelhan di
Lislam dγa (yeqdec yis netta u) qedcen (wiya )
yis seld-is, atan ad as-tettunefk am tarrazt n wid akken iqedcen yis bla
ma yettusenqes-asen di tarrazin-nsen wacemma, u win i d-yebbin di Lislam
tarrayt ur nelhi ara dγa (yeqdec u) qedcen yis seld-is, atan ad iεebbi
ibekka en
azal n dnubat n wid iqedcen yis bla ma yettusenqes-asen iqi
di dnubat-nsen) [Yessawe -it
i d Muslim γef Ğarir Ibnu Σabdu Allah].
b)-Aseqdec n wawal:
Ansay "Sunna": d abrid yebbi wucbi
fell-As ta allit
n
ebbi
d slam-Is deg ayen i icudden γer udasil, d terrumsut d ttrebga neγ deg
wassaγen-is d wiyi .
2-Tabadut n
ussegni (lbidεa):
Yenna-d Ac-Ca ibi:
[d tarrayt (d abrid) i d-yettusennulfan deg ajjed (ddin)].
Yenna-d Ibnu Rağab Al
anbali: [ayen
i d-yettusennulfan deg ayen ur nesεi ara a ar
di tcerεit(Ccariεa)
yeskan-it i d].
Yenna-d Ibnu
ağağr
Al Σasqalani: [ayen i d-yettusennulfan bla ma yella icudd γer wayen
illan di ssuna, u did din d ayen imgaraden
γef
Sunna u ayagi ur yettwaqbal ara].
Assegni yezmer ad yili: s tmerna (n kra n
temsal γer wayen yellan deg ajjed) neγ s tiğğin (n wayen i d-yusan deg-s)
aken daγen i yezmer ad yili s usennulfu deg imeslayen neγ deg igiten.
II: Imeslayen (El
A adit) n
wucbi i d-yessawalen
γer
tu fa deg
yensayen-is (Sunna):
Yenna
wucbi
fell-As ta allit
n
ebbi
d slam-Is: (eğğiγ-d
degwen ayen ma te efem
degs d lmu al
ad tecce em
: adlis n
ebbi
-Leqran- d yensayen (Sunna) n Nnbi-is)
[Yessawe -it
i d Al
imam Al
akim
γef
Ibnu Σabbas].
-
Yenna-yas Nnbi fellas ta allit
n
ebbi
d slam-is i Muεad
Bnu Ğabal
mi-t iceyyeε
γer
Lyaman s yisem-is d anezzarfu :
(Amek
ar a tezrefe
ma tettusars-ed
ger ifassen-ik ka n temsalt i ferru-is"
, yennad : ad zerfeγ
s ayen i d yusan deg adlis n
ebbi
seb anu
-Leqran-, yenna-as:"u ma yella ur d tufi
ara -degs ayen is yis ar a tefru
tamsalt-nni- ?" , yenna-d : s yensayen n yemceyyeε
n  ebbi
fellas ta allit
n
ebbi
d slam-is , yenna-as:"u ma yella ur d tufi
ara?" , yenna-d :ad sqedceγ
amenad-iw (erray-iw) u ur ttεeddayeγ
ara tilas , ikemmel yenna-d
Muεad
: dγa
yewwet wemceyyeε
n  ebbi
fellas ta allit
n  ebbi
d slam-is deg yedmaren-iw u yenna-d :(tamuli i
Allah i yessawe en
imceyyeε
n wemceyyeε-is
γer
wayen i yesgiwenen
ebbi
d yemceyyeε-is)
[Yessawe
it-id A mad
d Abu Dawud d Ttirmidi].
-Yenna
fellas ta allit
n
ebbi
d slam-is γef
wagur n
emdan
: ( ( emdan
) d agur iferred-ed (ife e -ed) ebbi
fella-wen a ummu-is
u weqmeγ-awen-id
tarrayt n t allit
n wu an-is)
[Yessawe
it-id A mad
d Ibnu Mağa].
-Yenna-d
fellas ta allit
n
ebbi
d slam-is : (e efet
deg insayen-inu (Sunna-inu) d insayen n lxalifat ad d-yasen deffir-iw u i efren
abrid-iw cken e et
degs akken iwata (ur t-ettağğat
ara ad tenser ger ifassen nwen).[
Yessawe
it-id Ibnu Mağa d Attirmidi d Abu Dawud].
III : Imeslayen
(El A adit)
inehhun γef
ussegni :
-Yenna
wucbi
fellas ta allit
n
ebbi
d slam-is : (..u
γurwat
ayen id-yettusennulfan di temsal , imi yal assegni d tucva u yal tucva
γer
tmest) [Yessawe
it-id Ibnu Mağğa d Ttirmidi d Abu Dawud].
-Yenna
daγen
: (win id-isennulfan di lame -agi
nneγ
(deg ajjed agi nneγ)
ayen ur d nusi ara segs atan ad yetwarra (ad yettu egge ,ur
yetwaqbal ara) [Yessawe
it i d El Buxari deg umeslay n
Σaica].
-akken
d-yenna
: (win igan kra n tigiwt iγef
ur yelli ara lame
nneγ
(ur yeddin ara d ddin nneγ)
atan ur yetwaqbal ara)
[Yessawe
it-id Muslim] .
VI: tigrayin:
1-Ayen id-yewwin fellaγ ad t-nexdem i wansayen n Nnbi (Sunna):
Yenna-d
Umazzan fellas ta allit
n
ebbi
d slam-is: (ad yawi tusna agi si mkul tasuta
imaγuden-is
, ad ekkesen fellas adγal
n wid i-tent-yes uqquten
(γef
yemdanen), d usennulfu n isarayen (wid yesseb alen)
d usuγel
(etta-ewil) n innuzaγen(wid
ur nesεi
ara tamusni).[Yessawe -it-id
Ibnu Ğarir].
S
wakka wid ad
iwe ten
tusna n Nnbi
fellas ta allit
n
ebbi
d slam-is d imusnawen s umata d imusnawen n ddin .
-U
yenna-d fellas ta allit
n
ebbi
d slam-is : ( aderet
ad tes uqqetem
(γef
yemdanen)
di (temsal n ) ddin)[Yessawe -it-id
A mad]
.
-Akken
i d yenna daγen
: "negren wid ie sen
a as"
[Yessawe -it-id
Muslimγef
Ibnu Masεud].
2-Ma a
tirrumsutin ttwagedelent ala ma issawel γur-sent kra n we ris
ace εi
ama d leqran neγ ssuna,
Ma d yensayen (leεwayed)
atan ayen ittgen deg-sen yemdanen yessunef-it cce ε
ala ayen i yegdel netta s yiman-is s kra n we ris.
3-Allalen
ur d yusi ara usa uf
fella-sen ma d izuraf n tce εit
twaqqenen γer
yeswiyen (el maqasid).
4-Kra imedyaten n issegniyen ilhan ittwaqeblen :
-Ta allit
n tta awi
i yerra Σuma
Bnu Al Xa ab
t allan-t
di tarbaεt
seld mi tella yal yiwen yet alla-t
wa des
, u yenna-d fellas : (tagi d assegni yetεeddan).
-Aseddukel
n wawal n
ebbi
(leqran ) deg yiwen n wedlis.
5-Kra
imedyaten n issegniyen ur yettwaqeblen ara:
-Tiririt
n iéekwan d leğğwamaε,
yenna-d fellas ta allit
n
ebbi
d slam is : (yexza Öebbi Al Yahud d Nnaûara
imi erran iéekwan n nbiwat-nsen d leğğwamaε).[Yessawe it-id
Al Buxari γef
Σaica]
-Timezla
n wesfel γef
yexxamen i use biber
fell-asen deg ayen ur nelhi.
-Ime awen
s laεya
lawan n tirza γef i ekwan.
6-Mtawan iusnawen d akken ase biber
γef
leqran yebbi-d ad yili (yides) use biber
γef
insayen n Nnbi imi d-yenna
 ebbi
seb anu
: "d nekni id-issersen leqran u d nekni ar a
yesse biberen
fellas (ad t-i erzen)"
[Al
igr
/ 9] .
7-Yenna-d fellas ta allit
n
ebbi
d slam is : (axi
tu fa
di kra n insayen (n Nnbi) wala as uqqet
deg issegniyen).[Yessawe
it-id Muslim γef
Ibnu Masεud].
|