(Tussna n Ssunna n Nnbi)

 
 

Ssuna d lbidεa

 

Insayen n Nnbi (sunna) d ussegni (lbidεa)

Tazwart :

Asentel agi d win yesεan azal meqren, imi yesεa assaγ d udasil, d terrumsut, d isekkiren d tikli d tiγariwin.

Lislam d afa n wayen i si d-yusa ebbi d Umazzan-is  mačči d asennulfu n izarafen d tγawsiwin timaynutin ur nelli ara degs, imi netta d win yemmeden ur yeêwaoğ ara timerna, yenna ebbi sebanu: «..assa kemleγ-awen asγan-nwen (ddin-nwen) u kfiγ-awen-d imezga inu (nniεmat inu) u qebleγ-awen Lislam d asγan-nwen (d ddin)...(3)» [Al ma-ida/3], γef aya ur ilaq ara ad d-yili usuter n usgiwen n ebbi ala s wayen i d-icaeε , u aas n imeslayen n wucbi n Nnbi fell-As taallit n ebbi d slam-is i d itenzaen s ufar, si tama, igedlen asennulfu deg ajjed (ddin) si tama nnien .

I: tabadut n Insayen n Nbi (Sunna) d ussegni (lbidεa):

1-Tabadut n Insayen n Nbi (Sunna) :

a)-Di tutlayt: Ansay neγ sunna d tarrayt (abrid)  I yuγ tannumi walbaε ittawi-t, yenna-d wucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is: (win i d-yebbin tarrayt yelhan di Lislam dγa (yeqdec yis netta u) qedcen (wiya) yis seld-is, atan ad as-tettunefk am tarrazt n wid akken  iqedcen yis bla ma yettusenqes-asen di tarrazin-nsen wacemma, u win i d-yebbin di Lislam tarrayt ur nelhi ara dγa (yeqdec u) qedcen yis seld-is, atan ad iεebbi ibekkaen azal n dnubat n wid iqedcen yis bla ma yettusenqes-asen iqi di dnubat-nsen) [Yessawe-it i d Muslim γef Ğarir Ibnu Σabdu Allah].

b)-Aseqdec n wawal: Ansay "Sunna": d abrid yebbi wucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is deg ayen i icudden γer udasil, d terrumsut d ttrebga neγ deg wassaγen-is d wiyi.

2-Tabadut n ussegni (lbidεa):

Yenna-d Ac-Caibi: [d tarrayt (d abrid) i d-yettusennulfan deg ajjed (ddin)].

Yenna-d Ibnu Rağab Al anbali: [ayen i d-yettusennulfan deg ayen ur nesεi ara aar di tcerεit(Ccariεa) yeskan-it i d].

Yenna-d Ibnu ağağr Al Σasqalani: [ayen i d-yettusennulfan bla ma yella icudd γer wayen illan di ssuna, u did din d ayen imgaraden γef Sunna u ayagi ur yettwaqbal ara].

Assegni yezmer ad yili: s tmerna (n kra n temsal γer wayen yellan deg ajjed) neγ s tiğğin (n wayen i d-yusan deg-s) aken daγen i yezmer ad yili s usennulfu deg imeslayen neγ deg igiten.

II: Imeslayen (El Aadit) n wucbi i d-yessawalen γer tufa deg yensayen-is (Sunna):

Yenna wucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is: (eğğiγ-d degwen ayen ma teefem degs d lmual ad tecceem : adlis n ebbi -Leqran- d yensayen (Sunna) n Nnbi-is) [Yessawe-it i d Al imam Al akim γef Ibnu Σabbas].

 - Yenna-yas Nnbi fellas taallit n ebbi d slam-is i Muεad Bnu Ğabal mi-t iceyyeε γer Lyaman s yisem-is d anezzarfu : (Amek ar a tezrefe ma tettusars-ed ger ifassen-ik ka n temsalt i ferru-is" , yennad : ad zerfeγ s ayen i d yusan deg adlis n ebbi sebanu -Leqran-, yenna-as:"u ma yella ur d tufi ara -degs ayen is yis ar a tefru tamsalt-nni- ?" , yenna-d : s yensayen n yemceyyeε n ebbi fellas taallit n ebbi d slam-is ,  yenna-as:"u ma yella ur d tufi ara?" , yenna-d :ad sqedceγ amenad-iw (erray-iw) u ur ttεeddayeγ ara tilas , ikemmel yenna-d Muεad : dγa yewwet wemceyyeε n ebbi fellas taallit n ebbi d slam-is deg yedmaren-iw u yenna-d :(tamuli i Allah i yessaween imceyyeε n wemceyyeε-is γer wayen i yesgiwenen ebbi d yemceyyeε-is) [Yessawe it-id Amad d Abu Dawud d Ttirmidi].

 -Yenna fellas taallit n ebbi d slam-is γef wagur n emdan : ( (emdan ) d agur iferred-ed (ifee-ed)ebbi fella-wen aummu-is u weqmeγ-awen-id tarrayt n tallit n wuan-is) [Yessawe it-id Amad d Ibnu Mağa]. 

  -Yenna-d fellas taallit n ebbi d slam-is : (eefet deg insayen-inu (Sunna-inu) d insayen n lxalifat ad d-yasen deffir-iw u iefren abrid-iw  ckeneet degs akken iwata (ur t-ettağğat ara ad tenser ger ifassen nwen).[ Yessawe it-id Ibnu Mağa d Attirmidi d Abu Dawud].

III : Imeslayen (El Aadit) inehhun γef ussegni :

-Yenna wucbi fellas taallit n ebbi d slam-is : (..u γurwat ayen id-yettusennulfan di temsal , imi yal assegni d tucva u yal tucva γer tmest) [Yessawe it-id Ibnu Mağğa d Ttirmidi d Abu Dawud].

   -Yenna daγen : (win id-isennulfan di lame-agi nneγ (deg ajjed agi nneγ) ayen ur d nusi ara segs atan ad yetwarra (ad yettuegge,ur yetwaqbal ara)  [Yessawe it i d El Buxari deg umeslay n Σaica].

   -akken d-yenna : (win  igan kra n tigiwt iγef ur yelli ara lame nneγ (ur yeddin ara d ddin nneγ) atan ur yetwaqbal ara) [Yessawe it-id Muslim] .

VI: tigrayin:

   1-Ayen id-yewwin fellaγ ad t-nexdem  i wansayen n Nnbi (Sunna):

Yenna-d Umazzan fellas taallit n ebbi d slam-is: (ad yawi tusna agi si mkul tasuta imaγuden-is , ad ekkesen fellas adγal n wid i-tent-yesuqquten (γef yemdanen), d usennulfu n isarayen (wid yessebalen) d usuγel (etta-ewil) n innuzaγen(wid ur nesεi ara tamusni).[Yessawe-it-id Ibnu Ğarir].

S wakka wid ad iweten tusna n Nnbi fellas taallit n ebbi d slam-is d imusnawen s umata d imusnawen n ddin .

-U yenna-d fellas taallit n ebbi d slam-is : (aderet ad tesuqqetem (γef yemdanen) di (temsal n ) ddin)[Yessawe-it-id Amad] .

 -Akken i d yenna daγen : "negren wid iesen aas" [Yessawe-it-id Muslimγef Ibnu Masεud].

   2-Maa tirrumsutin ttwagedelent ala ma issawel γur-sent kra n weris aceεi ama d leqran neγ ssuna, Ma d yensayen (leεwayed) atan ayen ittgen deg-sen yemdanen  yessunef-it cceε ala ayen i  yegdel netta s yiman-is s kra n weris.

 3-Allalen ur d yusi ara usauf fella-sen ma d izuraf n tceεit twaqqenen γer yeswiyen (el maqasid).

   4-Kra imedyaten n issegniyen ilhan ittwaqeblen : 

-Taallit n ttaawi i yerra Σuma Bnu Al Xaab tallan-t di tarbaεt seld mi tella yal yiwen yetalla-t wades , u yenna-d fellas : (tagi d assegni yetεeddan).

-Aseddukel n wawal n ebbi (leqran ) deg yiwen n wedlis.

 5-Kra imedyaten n issegniyen ur yettwaqeblen ara:       

-Tiririt n iéekwan d leğğwamaε, yenna-d fellas taallit n ebbi d slam is : (yexza Öebbi Al Yahud d Nnaûara imi erran iéekwan n nbiwat-nsen d leğğwamaε).[Yessaweit-id Al Buxari γef Σaica]   

 -Timezla n wesfel γef yexxamen i usebiber fell-asen deg ayen ur nelhi.

-Imeawen s laεya lawan n tirza γef iekwan.

   6-Mtawan iusnawen d akken asebiber γef leqran yebbi-d ad yili (yides) usebiber γef insayen n Nnbi imi d-yenna ebbi sebanu : "d nekni id-issersen leqran u d nekni ar a yessebiberen fellas (ad t-ierzen)" [Al igr / 9] .

   7-Yenna-d fellas taallit n ebbi d slam is : (axi tufa di kra n insayen (n Nnbi) wala asuqqet deg issegniyen).[Yessawe it-id Muslim γef Ibnu Masεud].

 

 

al