(Tussna n Ssunna n Nnbi)

 
 

Tarrumsut (tawaluγt)

 

Tazwart

 

Mi d-ixelq ebbi taxelqit garasen amdan d lğen γef yiwen yeswi. iswi agi d win id-ibeggen deg wawal-is: «ur d-xliqeγ lğen d wemdan ala akken ay-iεebden» [daryat 56].

Waya aγ d-iban d akken iswi agi d tarrumsut (tawaluγt) uγer isawel yal imcegeε i weγref-is ayagi dayen id- wekked ebbi sebanu deg wawal-is: «ur d-nceggeε send ik seg imceggeε war ma nelγa yas dakken ur yelli yillu ala nek ihi εebdet iyi» [lanbya25].

 

1. Tabadut n trrumsut (lεibada):

D tigin n wanaen n ebbi d tiğğin n wayen yegdel, u tarrumsut tesdukel sin idugar: iswi nddel d wanuz i ebbi s yiswi n tayri,imi tarrumsut agi mačči d tin n tmara maca d tin n lebγi.

 

2. tiwtilin n weqbal n trrumsut:

Ittuseqsa Lfuil Bnu εya γef unamek umahil ilhan deg wawal n Rebbi: «win id- ixelqen tamettant d tudert i wakken a kken ijeeb anwa degwen igerrez umahi is» [sεaya (lmulk) 02], inna yasen: amahil igerrzen d win yellan d amsari u d win iweqmen. Nnan-as d acu i d amahil amsari d acu i d amahil iweqmen? inna yasen: win iweqmen d win yellan i ebbi u win iweqmen d win yeddan deg webrid n suna n Nnbi fell-as taallit n ebbi d sslam-is u amahil agi ma yella d amsari ur yewqim ara atan ur yettwaqbal ara u ma yewqem  ur yella ra d amsari ur yettwaqbal ara.

 

3. Ihricen n trrumsut:

Llan sin iricen n trrumsut:

3.1. Tarrumsut tamazlayt: ad naf degs tirrumsa timeqranin am tallit, uum, lheğ, zzakat…

3.2. Tarrumsut tamatut: d ayen mea a yexdem wemdan i wudem n ebbi akken id- yenna ebbi deg wawal-is: «ini taallit iw d merra ayen qedceγ d tudert-iw d tmettant-iw i yillu ebbi n imaγraden» [actal162].

 

4. Asezwer n trrumsut γef usuter ntalelt si Rebbi:

Inna-d ebbi sebanu: «d kečč ar neεbed sgek a nesuter tallelt» [elfata5].

Izwar ebbi deg wawal-is tarrumsut γef usuter n tallelt, ayagi isεa timenal segsent:

4.1. Tazwara n yeswiyen γef wallalen imi tarru msut d iswi iγef iγ d-yxleq ebbi: «ur d-xelqeγ lğen wala amdan ala I wakken a y-iεebden» [daryat56], u asuter n tallelt d allal isawaen γures.

4.2. Assar n tallelt n ebbi i wakken ad yexdem wemdan tirrumsa. Illa Ibn Elqayim yessutur: (A ebbi! εiwenaγ send tarrumsut, di trrumsut,u sel tarrumsut akken ur nεegu ara )

4.3. Tarrumsut ur d-ettili ara ala sγur win yellan d amaglay maca asuter n tallelt si ebbi yettil-id sγur win yellan d amaglay d win ur nelli d amaglay.

4.4. Asizwer n win ar aneεbed d win i seg a nessuter tallelt γef wemyag n urrumsu d usuter n tallelt, ayagi d leqder ameqran i ebbi, u tamusni seg usizwer agi:

- Tikci n wazal ameqran i wayen uγer d- yesawel ebbi.

- Aselmes n ebbi s urumsu d usuter n tallelt sγures, imi ala netta uγer nettuγal u netta kan iwumi nqedec

Inna-d Ibn Taymya: nudaγ asuter infεen, ufiγ d asuter n tallelt si ebbi akken ad yeqbel amahil nneγ, di lfatiha «d kečč ar neεbed sgek a nesuter tallelt» [elfatia 5]

γef waya iwessa imcegeε n ebbi fell-as taallit n ebbi d slam-is Muεad Ibnu ğabal inna-yas:(a Muεad wellah ar hemleγk, ur tettu ara ad tini sel yal taallit: a ebbi εiwen iyi γef webdar ik d usenmer ik d urrumu ik igerrzen)

 

5. Iwellihen:

 

1. Tarrumsut am ueklu matettwazzu du leqrar ad tesfrek u igemmayen I d ticra itettağa: deg iman ufelsan am tareb n wul, talleγt n yiman agerrez n tikli, di tmetti am temsetla, tallelt igellilen …

 

2. Taγnact(lεubudya) d taskant n wufrin n xelqit akken id- yenna ebbi :«Mekti-d aqeddac nneγ dawud bu ifasen d win illan d udris umegrez» [sad17].

«Mekti-d iqeddacen nneγIbrahim d Ishaq dYaεqub» [sad45].

«Ittusenmer win i d-inezlen lfurqan (leqran) γef uqeddac is akken ad yili d aceγlam i yemdanen» [lfurqan 01].

«Iqeddacen n umellay d wid iteddun s talwit γef tmurt» [lfurqan63].

Akken id-yenna imceggeε n ebbi fell-as taallit n ebbi d slam-is:(Ur iyi ttmeliqet ara akken melqen imasihiyen Lmasih miss n Meryem imi nek d aqeddac n ebbi, ihi init d aqeddac n Rebbi d imcegeε is) Akken yenna daγen (amek ur ttiliγ ara d aqeddac ittanzen).

 

3. Tullizt tamallaγt tamgadazt sγur ebbi i yeqeddacen is: «Berre Tullizt tamallaγt yeqeddacen iw isellen awal u afaren ayen igerzen deg» [azzumu 17-18].

«A yiqeddacen iw, assa ulac fellawen tugdi akken daγen ur tesεim aγilif» [ezzuxuf 68]

4. Tarrumsut itteg-itt wul, iles, d tfekka n wemdan

- Ul: Tarrumsut n wemdan i ebbi s wul is s tfelsa, agella attkal, ssbe, asirem, tugdin ebbi d tamsisit i wudem is d ticenga i wudem is.

- Iles: Tarrumsut n yiles tettil-id s tulγa n snat n tniga, asiwel s abrid n ebbi d tikci n ttbut d udellil.

- Tafekka n wemdan: am ti, amezzuγ, afus...s yissen i tteg imenzayen n ddin am tallit, uum, zzakat, lhiğ …

5. Azrekki atfar n wakud: imi tarumsut i yessuter ebbi  d tin ilaqen ad tili deg wakud is ur ilaq ara ad ttuwexe .

6. Taseddat taεlayant n Ddin d asewqem n trrumsut.Di ladit n ğibril fellas sslam n ebbi γef tneslemt d tfelsa d usewqem imi iseqsa imcegeε n ebbi fellas taallit n ebbi d slam is γef usewqem yenna yas: (asewqem d akken ad trrumse ebbi am akken tettwali-t u ma yella ur tettwali ara netta ittwali k-id).

7. ebbi itta-ed γer uqeddac is imi di ladit lqudusi akken i t-id yules imceggeε n ebbi fell-as taalit n ebbi d slam-is: (ma yua-d uqeddac-iw γuri tardest uzeγ-γures iγil, ma yu za-d γuri iγil ueγ-γures uger n wayen s wattas.u ma yusa y- id ilehu usiγ t-id ttazaleγ) [yesawed-it-id Lbuxari d Muslim].

al