|
Tazwart
Mi d-ixelq
ebbi taxelqit
garasen amdan d lğen γef
yiwen yeswi. iswi agi d win id-ibeggen deg wawal-is: «ur
d-xliqeγ lğen d wemdan ala akken ay-iεebden» [daryat 56].
Waya aγ d-iban d akken iswi agi d tarrumsut (tawaluγt) uγer
isawel yal imcegeε i weγref-is ayagi dayen id- wekked
ebbi
seb anu
deg wawal-is: «ur d-nceggeε send ik seg imceggeε
war ma nelγa yas dakken ur yelli yillu ala nek ihi εebdet iyi»
[lanbya25].
1. Tabadut n trrumsut (lεibada):
D tigin n wana en
n ebbi
d tiğğin n wayen yegdel, u tarrumsut tesdukel sin idugar: iswi nddel d
wanuz i ebbi
s yiswi n tayri,imi tarrumsut agi mačči d tin n tmara maca d tin n lebγi.
2. tiwtilin n weqbal
n trrumsut:
Ittuseqsa Lfu il
Bnu εya
γef
unamek umahil ilhan deg wawal n Rebbi: «win id-
ixelqen tamettant d tudert i wakken a kken ije eb
anwa degwen igerrez umahi is» [sεaya (lmulk) 02], inna yasen:
amahil igerrzen d win yellan d amsari u d win iweqmen. Nnan-as d acu i d
amahil amsari d acu i d amahil iweqmen? inna yasen: win iweqmen d win
yellan i ebbi
u win iweqmen d win yeddan deg webrid n suna n Nnbi fell-as ta allit
n
ebbi
d sslam-is u amahil agi ma yella d amsari ur yewqim ara atan ur yettwaqbal
ara u ma yewqem ur yella ra d amsari ur yettwaqbal ara.
3. Ihricen n trrumsut:
Llan sin i ricen
n trrumsut:
3.1. Tarrumsut tamazlayt:
ad naf degs tirrumsa timeqranin am t allit,
u um,
lheğ, zzakat…
3.2. Tarrumsut tamatut:
d ayen me a
a yexdem wemdan i wudem n
ebbi
akken id- yenna
ebbi
deg wawal-is: «ini ta allit
iw d merra ayen qedceγ d tudert-iw d tmettant-iw i yillu
ebbi
n imaγraden»
[actal162].
4. Asezwer n trrumsut
γef usuter ntalelt si Rebbi:
Inna-d
ebbi
seb anu:
«d kečč ar neεbed sgek a nesuter tallelt»
[elfat a5].
Izwar
ebbi
deg wawal-is tarrumsut γef usuter n tallelt, ayagi isεa timen al
segsent:
4.1.
Tazwara n yeswiyen γef
wallalen imi tarru msut d iswi iγef iγ d-yxleq
ebbi:
«ur d-xelqeγ lğen wala amdan ala I wakken a y-iεebden»
[daryat56], u asuter n tallelt d allal isawa en
γures.
4.2.
Assar n tallelt n
ebbi
i wakken ad yexdem wemdan tirrumsa. Illa Ibn Elqayim yessutur: (A
ebbi!
εiwenaγ
send tarrumsut, di trrumsut,u sel
tarrumsut akken ur nεegu ara )
4.3.
Tarrumsut ur d-ettili ara ala sγur
win yellan d amaglay maca asuter n tallelt si
ebbi
yettil-id sγur
win yellan d amaglay d win ur nelli d amaglay.
4.4.
Asizwer n win ar aneεbed d win i seg a nessuter tallelt
γef
wemyag n urrumsu d usuter n tallelt, ayagi d leqder ameqran i
ebbi,
u tamusni seg usizwer agi:
- Tikci n wazal ameqran i wayen uγer d-
yesawel
ebbi.
- Aselmes n
ebbi
s urumsu d usuter n tallelt sγures, imi ala netta uγer nettuγal u netta
kan iwumi nqedec
Inna-d Ibn Taymya: nudaγ asuter infεen,
ufiγ d asuter n tallelt si
ebbi
akken ad yeqbel amahil nneγ, di lfatiha «d kečč ar
neεbed sgek a nesuter tallelt» [elfati a
5]
γef
waya iwessa imcegeε
n
ebbi
fell-as ta allit
n
ebbi
d slam-is Muεad
Ibnu ğabal inna-yas:(a Muεad
wellah ar
hemleγk,
ur tettu ara ad tini
sel yal ta allit:
a
ebbi
εiwen iyi γef
webdar ik d usenmer ik d urrumu ik igerrzen)
5. Iwellihen:
1. Tarrumsut am ueklu matettwazzu du
leqrar ad tesfrek u igemmayen I d ticra
itettağa: deg iman ufelsan am tar eb
n wul, talleγt n yiman agerrez n tikli, di tmetti am temsetla, tallelt
igellilen …
2. Taγnact(lεubudya) d taskant n wufrin
n xelqit akken id- yenna
ebbi
:«Mekti-d aqeddac nneγ dawud bu ifasen d win illan
d udris umegrez» [sad17].
«Mekti-d
iqeddacen nneγIbrahim d Ishaq dYaεqub» [sad45].
«Ittusenmer win
i d-inezlen lfurqan (leqran) γef uqeddac is akken ad yili d aceγlam i
yemdanen» [lfurqan 01].
«Iqeddacen n
umellay d wid iteddun s talwit γef tmurt» [lfurqan63].
Akken id-yenna imceggeε n
ebbi
fell-as ta allit
n
ebbi
d slam-is:(Ur iyi
ttmeliqet ara akken melqen imasihiyen Lmasih miss n Meryem imi nek d
aqeddac n
ebbi,
ihi init d aqeddac n Rebbi d imcegeε is)
Akken yenna daγen
(amek ur ttiliγ
ara d aqeddac ittanzen).
3.
Tullizt tamallaγt tamgadazt sγur
ebbi
i yeqeddacen is: «Berre
Tullizt tamallaγt yeqeddacen iw isellen awal u
 afaren
ayen igerzen deg» [azzumu
17-18].
«A yiqeddacen iw,
assa ulac fellawen tugdi akken daγen ur tesεim aγilif» [ezzux uf
68]
4.
Tarrumsut itteg-itt wul, iles, d tfekka n wemdan
- Ul:
Tarrumsut n wemdan i
ebbi
s wul is s tfelsa, agella attkal, ssbe ,
asirem,
tugdin
ebbi
d tamsisit i wudem is d ticenga i wudem is.
- Iles:
Tarrumsut n yiles tettil-id s tulγa n snat n tniga, asiwel s abrid n
ebbi
d tikci n ttbut d udellil.
- Tafekka n wemdan:
am ti ,
amezzuγ, afus...s yissen i tteg imenzayen n ddin am t allit,
u um,
zzakat, lhiğ …
5.
Azrekki atfar n wakud: imi tarumsut i yessuter
ebbi
d tin ilaqen ad tili deg wakud is ur ilaq ara ad ttuwexe
.
6.
Tasedda t
taεlayant n Ddin d asewqem n trrumsut.Di l adit
n ğibril fellas sslam n
ebbi
γef
tneslemt d tfelsa d usewqem imi iseqsa imcegeε n
ebbi
fellas ta allit n
ebbi
d slam is γef usewqem yenna yas: (asewqem d akken ad trrumse
ebbi
am akken tettwali -t
u ma yella ur tettwali
ara netta ittwali k-id).
7.
ebbi
itta -ed γer
uqeddac is imi di l adit
lqudusi akken i t-id yules imceggeε n
ebbi
fell-as ta alit n
ebbi
d slam-is: (ma yu a-d
uqeddac-iw γuri tardest uzeγ-γures
iγil,
ma yu za-d γuri iγil
u eγ-γures
uger n wayen s wattas.u ma yusa y- id ilehu usiγ
t-id ttazaleγ) [yesawed-it-id Lbuxari d Muslim]. |