(Tussna n Ssunna n Nnbi)

 

 

Talluγt

 

Tazwart:

Ixelq-ed Allah sebanu amaγrad, u iwenneε asennulfu-is u isemle-it, u istuqqet deg ubdar n ifiyar d-iskanen cbaa n txelqit-Is i ittunesaben (si tama nnien) d tiri i umdan akken ad iwenneε mea imahilen-is u ad ten-iselhu, inna-d ebbi sebanu deg wawal-Is: «iddeγ, nexleq-d igenwan d lqaεεa d wayen illan ger-asen di sis (setta) n wussan, u yarnu ur γ-iuz ara facal» [Qaf/38], u inna-d daγen: «nexleq-ed (ulac din asurdu) amdan deg yiwet n talγa taneblalt ak» [At-Tin/4]

Allah sebanu ikkes-d deg wawal: “lehhu” d-ittqabalen di tutlayt Taεabt: -el usn- ismawen-Is d teskanin-Is, u ttusemman: ismawen d teskanin n Allah “ilhan” neγ -El usna-, imi yal isem isεa deg-s yiwet neγ ugar n teskanin, inna-d ebbi sebanu:

«u i Allah ismawen ak ilhan, sutret-tt (ihi) yis-sen, u eğğet wid yettjeggien deg ismawen-Is, ar d d-mlilen d lfaεl-nsen» [El Aεaf/180],

«Allah ulac Yillu ala Netta, ines ismawen ak ilhan…» [a-Ha/08].

 

I. Tabadut n talluγt:

Talluγt (l-isan) d yiwen n umeslay d-izdin kra n wayen illan d lxi, akken d-izdi daγen mea inumak n lemlaa d usennulfu d lehhu.

 

          II. Tiγula-is:

Inna-d Ibnu Al Qayyim: [taseddat n tulluγt tezdi mea tiseddain], inna-d fell-As taallit n ebbi d slam-Is: (Allah iferred-d tulluγt γef yal taγawsa, ihi, ma tenγam nγet akken iwata, u ma tezlam wenεet timezla) [Yessawe-it i d Muslim].

1-Di taγult n tedmi:

Taluγt deg-s amuzzu i Allah sebanu:

«Ini (A Muammad): taallit-iw, isekkiren-iw, tudert-iw

     d tmettant-iw i Allah Bab n imaγraden (162) ur isεi ara amttekki, s wayenni i

     d-ttwanze-γ, u Nek d amezwaru n izeganen» [El Anεam/ 162-163], u amuzzu d

      tiunt n beddu, imi tagara ilhan tettek-d si tazwara ilhan.

2-Di taγult n terrumsut:

Γef Σuma Ibnu Al Xeab yenna: inna-d fell-As taallit n ebbi d slam-is: (tulluγt d akken ad terrumsu Allah amakken tettwali-t, u ma yella ur T-tettwali ara (u belli) Netta ittwalik-d) [Issawe-it i d Muslim].

u inna-d fell-As taallit n ebbi d slam-is: (A Muεad! Aeq ebbi ar k-emleγ, ur tettu ara ad d-tini zdeffir n yal taallit: “A Allah alel-iyi akken ad k-d-bedreγ u ad k-snamreγ u ad wenneεeγ tarrumsut-Ik”) [Yessawe-it i d Muslim].

3-Di taγult n wassaγen d tiγariwin:

a)-Assaγen d wiyi:

Inna-d ebbi sebanu: «ur taεdil ara  tigawt ilhan d tin ur nelhi ara, degger (ayen ur nelhi ara) s wayen ilhan, ziγ winna akken ukud tesεi tiεeddawit yuγal am akken d abib n wul» [Fuilat/34].

-Assaγen d unarag (lğa): inna-d fell-as taallit n ebbi d slam-Is: (mazal-It Ğebril la y-ittwei γef unarag alami y-iγileγ ad t-iεell d asemmezray-Is) [Mtawan fell-As], u yenna-d daγen: (win illan itteflas s Allah d wass n tagara (yebbi-d fell-as) ad ibudd anarag-is).

b)Amedya: yenna-d ebbi sebanu: «(ulac asurdu belli) illa-awen di Ibahim d wid illan yid-s yiwen n umedya ilhan, mi nnan i uγref-nsen: nekni nberra deg-wen u deg wayen tetterrumsum menγir Allah, nenke-iken, u tban-d ger-neγ u ger-awen tεeddawit d lekuhegga ibda, alamma tfelsem s Allah wades, ala ameslay n Ibahim i bab-as (mi s-inna): ad k-suter-γ asuref (n Allah), ulamma ur K-zmireγ i wacemma γer ebbi. A y Agellid-nneγ fell-Ak i nettkel, γur-K i (d) nusa (i d-nemmugrez), u ar γur-K tuγalin» [Al Mumtaana/4], u inna-d fell-as taallit n ebbi d slam-Is: (Amdan atan γef ajjed (webrid) n umeddakel-is) [Yessawe-it i d Muslim].

c)Tiγariwin ilhan:

-Γef Anas fell-as asgiwen n Allah inna-d: (illa Umazzan n ebbi d win isεan tiγariwin yifen mea tiγariwin n yemdanen) [Mtawan fell-as].

-Γef Abi Huayra fell-as asgiwen n ebbi inna: yettusteqsa Umazzan taallit n ebbi d slam-Is γef tγawsa yessekcamen ugar γer Umradan?, inna: (tugdi n Allah d tiγariwin ilhan) [Iissawe-it i d Et-Tirmidi, u yenna-d d ameslay yelhan].

-Γef Abi Huayra yenna: inna-d Wucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is: (win i wumi temmed teflest d win i wumi ufrarent tγariwin-is…) [Yessawe-it i d Et-Tirmidi, u yenna-d d ameslay yelhan].

-Γef Abi Ed-Dada-e yenna: inna-d fell-as taallit n ebbi d slam-is: (ulac taγawsa ara yaayen deg awlawal (lmizan) n ufelsan ass n tnekra am lehhu n tγariwin) [Issawe-it i d Et-Tirmidi, u inna-d d ameslay ilhan].

-Γef Muεad Ibnu Ğabal yenna: inna-d Wucbi fell-as taallit n ebbi d slam-Is: (Agad Allah anda ma telli, u sefer ayen n diri s wayen ilhan ad t-isfe, u εace imdanen s tγariwin ilhan) [Issawe-it i d Et-Tirmidi].

-Slam: Inna-d ebbi sebanu: «ma illa iγra-y-awen-d walebεa slam, selmet s slam yifen winna, (neγ ma ulac) erret-ett (xasum), Allah ittaaf amian (lesab) γef yal taγawsa» [An-Nisa-e/86].

-Ameslay ilhan: inna-d fell-As taallit n ebbi d slam-Is: (win illan itteflas s Allah d wass n tagara (ibbi-d fell-as) ad d-yini ayen ilhan neγ (yif-as) ad issusem) [Yessawe-it i d El Buxari d Muslim].

-Azmumeg: inna-d Wucbi fell-as taallit n ebbi d slam-Is: (u azmumeg-ik deg udem n gma-k d amerkidan) [Yessawe-it i d El Buxari d Muslim].

4-Assaγen d (imarrawen) lwaldin:

Inna-d ebbi sebanu deg wawal-Is: «yunnet Ugellid-ik belli ur tetterrumsum ara waye menγir-S Netta, u (get) i lwaldin lewqam. Ma illa yiwen deg-sen neγ di sin tufaten-d tewser γur-k, ur sen-eqqar ara (uff!) u ur sexdam ara iγil mgal-nsen, u ini-asen ameslay n lemqadra» [Al Isa-e/23].

-yusa-d yiwen n urgaz γer Wucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is u inna-As: [anwa i yesεan azref ugar akken ad as-iliγ d amsaεef ilhan (di ddunit-a?], inna(as): (d imma-k), yenna (as): [sin akin anwa?], yenna (as): (d imma-k), yenna (as): [sin akin anwa?], yenna (as): (d imma-k), yenna (as): [sin akin anwa?], yenna (as): (d baba-k) [Mtawan fell-as].

5-Di taγult n usiwel s abrid n ebbi:

Inna-d ebbi sebanu: «siwel s abrid n Ugellid-Ik s tenezt d usegbes ilhan, u mmeslay yid-sen s tin ilhan, d Agellid-Ik i iεelmen s win icen γef ubrid-Is u d Netta i iran wid ittuwelhen» [An-Nal/125].

6-Di taγult n teγdemt:

Inna-d ebbi sebanu: «…u ktilet s uwliwal ufrin, ayenni ilha (y-awen i kunwi) u agmu ad yili ilha» [Al Isa-e/35].

«Allah ittenza s tiddin s lqis d talluγt d tirza γer imawlan, u ittegdal abarar d wayen n diri d uγewweγ, isegbas-iken akken ad d-temmektim» [An-Nal/90].

7-Di taγult n leqdic:

Inna-d ebbi sebanu deg wawal-Is: «wid ifelsen u ttgen lexdayem ilhan: Nekni ur netteggiε ara tarrazt n win iwenεen lxedma (s)» [Al Kahf/30].

 

         III. Tigrayin:

1.Talluγt tettarra bab-is yettaklal ad isεu Allah sebanu γer tama-s: «(ulac asurdu d akken) Allah (atan) ak d imzidren d wid illan d iwalluγen» [An-Nal/128]. Inna-d Ibnu Σaa-e As-Skandari: [i win yufan Allah, d acu i isu].

2.Tuklalint n lemala n Allah sebanu: «… Allah iemmel iwalluγen» [Al Ma-ida/93].

3.Tuklalint n tarrazt d ttwab ameqran: «…i wid igan deg-sen ayen ilhan u teddun s tuqa tarrazt tameqrant» [Al Σiman/172].

4. Asar n wulawen n imdanen d usmili-nsen, yenna-d yiwen n umedyaz:

Lhu γer yemdanen ad k-uγalen wulawen-nsen d aklan

Imi mači d yiwet n tikkelt i deg terra tulluγt imdanen d aklan.

5. Agga γer yeswiren εlayen ama deg useddu n leqdicat-nneγ d wayen d-inna ebbi sebanu neγ di tusniwin imgaraden.

6.Asmelsi n yiman n walebεa d usebded n ifukal.

7.Agga γer trusi n lxaer d lehna n tnefsit d tneffut.

al