(Tussna n Ssunna n Nnbi)

 
 

Anekcum γer Fiqh n Ssunna

(tussna n Ssunna)

 

Tazwart:

Timenal i γ-yeğğan ad-nger asenel agi d ttigi:

1. Ad nefhem u a nesefhem tussna id-yeğğa Nnbi fella-s taallit ebbi d slam- is tin yellan d agerruj.

2. Ssunna d lεinar wis sin sel leqran i s wacu ara nefhem lislam.

3. Tamusni lqayen n wid iqedcen di yal tallit akken ad arzen Ssunna n Nnbi, wigi d wid i-d yefren ebbi ad qedcen γef ddin-is, deg wid mucaεen degsen llan:

* Lbuxari d Muslim: yel yiwen degsen yeğğa-d adlis umi isemma "ai".

* Tirmidi, Ibn Mağğa, Abu Dawud Nnasaї, yel yiwen degsen yeğğa-d adlis ism-is: "Ssunan".

* Ahmed id-yeğğan "Lmusned".

* Malik id-yeran "Lmuwaa".

Imi d-fkan tazmart-nnsen i wakken ad aγ-d-iwen awal azedgan n Nnbi fella-s taallit ebbi d slam- is imi llan wid i d-skdben γef Ssunna, ur ten-isugged wayen i-d-yenna wucbi n Nnbi Fell-as Taalit ebbi d slam-is: (win iswawten (iskadben) felli u netta iεemmed ad ibnu γef umekan-is di tmes).

 

Ihi imusnawen agi iwellh-iten ebbi akken ad kren mgal lekdeb agi di Ssunna, nnan-as i limam Σebd Ellah Ben El Mubaek: "Amek ara nexdem i lekdeb agi (tikerkas-agi) γef Ssunna?! Yerra-asen-d: ad d-kkren wid ara tt-isizedgen".

Γef waya sebdden-d imusnawen-agi kra n tussniwin akken ad sebibren γef Ssunna, isiwe iten-id Ibn Sala yufad 65 ma d Ssuyui yefa-d 93. Timusniwin agi bnant γef iluγan degsen:

- Ur yettwaqbel ara "ladit" mur yesεa-ara Ssanad akken i d-yenna L'Imam Σebd Llah Ibn LMubarek: (Ssanad n ddin alukan mačči d Ssanad tili win tufi ad-d-yini ayen yebγa).

4. Ssunna d nettat id-yettbegginen tudert n yenselmen s ttfail di yal tama, amembad, tiwaluγin, assaγen d yemdanen d ttrebga.

5. Nexdem timsirin agi s teqbaylit acku ulac aas n wid iqedcen deg webrid agi.

 

1. Tabadut n ssunna:

1.1. Ssunna di tutlayt: D abrid id yewwi wemdan yelha neγ dirit, γef waya d-yenna Nnbi fell-as taallit ebbi d slam-is (Win ineğen di Lislam abrid yelhan ad yawi laje n win it-itebεen, u win ineğen gir abrid ad yawi ssiyat-is d ssyat n wid it-itebεen).

Ssunna deg taεrabt d tutlayt n Ssaaba (adirai ebbi fall-asen) tebγa ad tini d tikli n Nnbi (S).

 

1.2. Ssunna deg umsisi:

1.2.1. Γer imusnawen n luul: Ssunna d ayen yeεnan Nnbi, ama d awal-is neγ tiggawt-is neγ asentem-is.

1.2.1.1. Ssunna n wawal: D ayen id-yenna Nnbi s yiles-is am Ladit: "yal leqdic s nnya n bab-is…"

1.2.1.2. Ssunna n tigawt: D ayen yeqdec Nnbi i wakken ad-ibeggen izarafen n cceε, Amedya: taallit-is, liğ-is, tuumin-is.

1.2.1.3. Ssunna n usentem: D ayen-id-yekkan sγur aaba ama d awal neγ d leqdic issusem fell-as Nnbi acku netta ur yettsusum ara γef ayen iffγen abrid.

Amedya γef waya: "ssin iebiyen unagen, imi d-yewe wakud n tallit, ur ufan ara aman, dγa ullen s ttaymum, maca send ad yefeγ wakud n tallit nni ufan aman, ihi yiwen degsen itwea yules taallit, waye ur tt-yeles ara, mi yeza Nnbi inna-yas i umezwaru: γurek lajer snat tikkal, u yenna i wis ssin tefe di Ssunna amek iwata.

1.2.2. Γer imusnawen n Ladit: Ssunna d ayen yeεnan Nnbi ama d awal-is neγ tiggawt-is neγ usentem-is rnan-d γef wayagi tikli ines d tagayin n tefekka yis (taa nes, teγzi nes) γef waya innad ebbi fell-as: «aqlik tesεi ttrebga igerzzen» d trebga-is tenna-d Σica (ad irai ebbi fell-as): (tella ttrebga-is d Laqran).

1.2.3. Γer lfuqaha: Ssunna γer lfuqaha tesεa sin inumak:

Amezwaru: ayen ur yellin d atfar am uumu n eman i yellan d atfar, d sdis (setta) wussan di cewwal i yellan d ssunna.

Wis ssin: ayen yellan mgal lbidεa () am berru asunni yettili-d akken id-yenna Nnbi ilaq ad yili yiwet tikelt deg yiwen wemiq…, u berru n lbidεa d win ixean i Ssunna.

 

2. Ayen i syefkan azal:

2.1. Si Leqran: Innad ebbi « Ayen wen-d-ifka imcegaε f-ett u ayen igdel fellawen ğğet-tt » Anejmuε (Lacr) 07.

Yenna-d daγen: «A wid yumnen uεen ebbi, u uεet Nnbi…» Tilawin (Nnisa) 59.

2.2. Seg wawal n Nnbi: Akken i d-yenna Nnbi fell-as taallit ebbi d slam-is: (ğğiγ awen-d sin imraren ma tefem degsen ur wen itteεraq ara webrid n ebbi, awal n ebbi, d Ssunna-inu).

2.3. Amsefhem n aaba: Msefhamen aaba d akken Ssunna d lεinar wis ssin sel Leqran di tcarεit tineslemt.

al