(Tussna n Ssunna n Nnbi)

 
 


Taallit
 

 

 

Tazwart:

Taallit d yiwet ger tgejda n Lislam i d-yebder Wucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is deg yiwen n umeslay n Ibnu Σuma fell-Asen asgiwen n ebbi:(yettusali Lislam γef semmus: Tanaga belli ulac Yillu ala Allah u d akken Muammad d Imceyyeε n Allah, tigin n tallit akken iwata, asufeγ n laεcu (ez-zakat), aummu n Reman d uuğğu γer wexxam i win izemren (ad yaf) ar γur-s abrid)[yessawe-it i d El Buxari d Muslim].

Yessuli ebbi sebanu deg wazal n tallit mi tt-yeqqen γer tudna (El Adan) I yettunesaben d yiwen seg isekkiren n Allah sebanu, u ladan d atefar icudden γer tezmart, iγelli ubekka n tiğğin-is γef wid ur t-igan ara ma yella gan-t kra, u ilaq ad yettusali γas ma deg inig, u yuγ lal Amazzan fell-As taallit n ebbi d slam-Is isuleγ-ed wid yettadanen s wawal-Is: (d wid yettadanen i wumi γezzif uεenqiq (imegra) ugar n yemdanen nnien ass n tnekra).

 

Di Tazwara: astefer n tallit:

Tettuferred-ed tallit di Mekka aseggas d wezgen send tinigt, deg yi n El Isa-e d Lmiεağ, mi akken d-yessineg ebbi sebanu Amazzan-Is fell-As taallit n ebbi si Mekka γer Tmezgida ibaεden, u s-yinna iεeğ-it γer igenwan unnigen anda i d-tettuferred tallit, d ayen s-yefkan azal d ameqran.

 

Swissin: Asemel d usehwu n tallit:

·      Si Leqran: yenna-d ebbi sebanu deg wawal-Is:

«…u get taallit akken iwata u sufeγ-et zzakat»[El Baqara/83].

«A widan ifelsan knu-t u seğdet u rrumsu-t Agellid-nwen…»[El ağğ].

«…taallit γef ifelsanen d atefar deg wakuden d-yettusebdeden»[An-Nisa-e/103].

«irgazen ur ten-t-tessedhuy ara tenzut u la aznuzu γef webdar d tigin n tallit akken iwata d usufeγ n laεcu (ez-zakat), ttagaden ass i deg ara ttwarwin wulawen d isekkuden»[An-Nu/37].

Deg yiwet n tmudemt iciiwen, yesken-aγ-d ebbi sebanu yiwet n tewsit n yemdanen ittuεettaben deg wafa, u mi ten-seqsan Ez-Zabaniya γef tmenilt n unekcum-nsen γer-s «d acu ken d-yessawen γer Saqar?»[Al Muddattir/42], nnan:«ur nelli y ara seg wid yettallan. U nella ur n-ceččay ara agellil»[Al Muddattir/43-44].

U ebbi sebanu yume-aγ-d s tallit akken yume imazzanen-Is send-nneγ, imi d-yenna deg wawal-is γef yiles n sidna Ibahim fell-as slam: « A ebbi εell-iyi d win yettgen taallit akken iwata, (akken daγen) ula si tarwa-iw….»[Ibahim/40], u yenze yis sidna Musa slam fell-As n ebbi, imi s-yenna: «(ulac asurdu) Nek d Allah, ur yelli Yillu (nnien) ala Nek, (ihi) rrumsu-y-i u eg taallit akken iwata akken ad yi d-mmekti »[a-ha], u yenna-d γef yiles n sidna Σisa slam fell-As: «u yerra-y-i d bu tlemmit (lbaaka) anda ma lliγ, u iwea-y-i s tallit d usufeγ n laεcu skud dreγ»[Maryam/31].

·      Si Sunna:

♦Ameslay n Ibnu Σuma fell-Asen asgiwen n ebbi: (yettusali Lislam γef semmus: Tanaga belli ulac Yillu ala Allah u d akken Muammad d Imceyyeε n Allah, tigin n tallit akken iwata, asufeγ n laεcu (ez-zakat), aummu n Reman d uuğğu γer wexxam i win izemren (ad yaf) ar γur-s abrid)[yessawe-it i d El Buxari d Muslim].

♦U γef Abi Huayra fell-As asgiwen n ebbi d akken yenna-d: sliγ Amazzan Ucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is yeqqar: (ma twalam belli amer ad yili wassif γer tebburt n yiwen deg-wen, ad yessirid deg-s semmus n tikkal (deg wass), ma yella ad d-yegri deg ilefan-Is kra?), nnan:[ur d-yettegri wacemma seg ilefan-is], yenna:(akken daγen ula d tiilla, itekkes Allah yis-sent ibekkaen),

(Tiilla di xemsa d Lğumuεa γer Lğumuεa meunt (ibekkaen) yellan ger-asent ma yella ur igi ara (wemallu) (ibekkaen) imeqranen).

Γef Σutman Ibnu Σeffan fell-As asgiwen n ebbi, fell-as γef Wucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is yenna-d:(yal amdan ara ixellen (ara yetwein), u ad iwenneε atwei, sin akin ad iall taallit, ad s-yessuref Allah ayen ara yilin ger (tallit-a) d tallit ara tt-i-d-iefren).

(win yuγen luu i tallit u iwenneε atwei, sin akin yedda (ad iall) taallit d-yettuferden, dγa iull-itt d yemdanen, atan ttusurfen-as (ibekkaen-is) u ttwarunt-as sebεa uεecrin (27) n imarkidanen).

Γef Abi Ed-Dada-e fell-as asgiwen n ebbi sebanu, fell-As γef Umazzan fell-As taallit n ebbi d slam-Is :(semmus (xemsa) win tent-igan s teflest ad yekcem Amradan: win yessebibren γef tilla di xemsa, yuam Reman, iuğğ-ed s axxam (n ebbi) ma yezmer (ad yaf) γur-s tawwurt, yessufeγ laεcu u yessawe lamana-s).

Γef Anas fell-As asgiwen n ebbi: (taγawsa tamezwarut d-ifarred Allah deg ajjed-nwen d taallit, u taγawsa tamezwarut i γef ara yettuasab wemdan d taallit. Ad d-yini Allah: “muqel-t di tallit n urrumsan-Is”, (s wakka), ma tella twenneε, ad tettwaru twenneε , u ma tella txu ad d-yini Allah:”wali-t ma llan-t i urrumsan-Iw ka n tilla yerna sγu-s (nnafila)”, u ma yella ufan-as ka n nnafila ad yettwakemmel wayen ixuen di tallit yettuferden s wayen ineffel).

Γef Anas yenna-d: yenna-d Wemceyyeε n ebbi sebanu:(win iullen taallit deg wakud-is, u iwenneε-as atwei, ibeddi (lqiyam), lxucuε (alkum), ukuε d ssuğud, ad d-teffeγ d tacebant tettfeğğiğ ad teqqar:”ad k-yerez Allah akka y-i-tarze, ma d win tt-iullen bea n wakud-is, u ur s-iwenneε ara luu-is, akken daγen ula d lxucuε,

 ukuε d ssuğud-is ad d-teffeγ d-taberkant t-ullem ad teqqar:”ad k-ieggeε Allah akka y-i-tegεe.).

(allet akken yi-twalam tallaγ).

 

Swissin: Timenal ittağğan imdanen ur tallan-ara:

Aas n tsurafin d-ettafen yemdan akken ur ttallan-ara ger-sent:

♦Temi.

♦Tiεuza.

♦Wer axeddim.

♦Lxedma.

Lehlak.

♦Asaey n tallit, yenna-d ebbi sebanu:«u netta-t ayet ala γef wid ixecεen».

♦Lemala n ddunit d teγzi n usirem:

A win d-yelhan d ddunit-is

U tγurr-it teγzi n usirem

Lmut s lexdeε i d-tettas

U aekka d asenduq n lexdayem.

 

Swisuku: Tigrayin: taallit γur-s aas n ibaγuren:

    1.  Tezdeg n tfekka d wulawen.

2.  Tuzgint n wassaγ ger urrumsan d Ugellid-Is, u di tutlayt Taεabt: “E-alat” (taallit) tettwakkes-ed di: “E-ila” yebγan ad d-yini: “assaγ”.

3.  Aseğhed n teflest.

4.  Aleqqem d usmuynet n ifadden i tigin n tigawin nnien, d tuksa n tifunyent.

5.  Tesselmad almes d tiririt n ddehn γer leqraya n Leqran d wefar n wembiwel lawan n tallit.

6.  Asebiber γef wakud d tufa deg isiharen.

7.  Asebiber γef ugerrez n wemdan i yiman-is d imahilen-is.

8.  Abεad γef tucmitin d temεufnin, yenna-d ebbi sebanu deg wawal-Is:«u eg taallit akken iwata, imi taallit tnehhu γef temεufnin d wayen n diri»[Al Σankabut/45].

9.  Tessegray-ed tarusi n lxaer d telwit deg wulawen, γef waya d-yenna Umazzan fell-As taallit n ebbi d slam-Is:(tettuεell tallit n d ayen uγur tenniceγ i yi-yessefaen), u yella yeqqar i Bilal i yellan yettadan-ed: (staεfu-y-aγ-d yis A Bilal).

10.  Aγellet di ddunit d laxet, yenna-d ebbi sebanu:«(atan) γelten ifelsanen i ittexcaεen di tallit-nsen».

11. Tetteraz amdan seg umuttel n uekka.

al