|
4. Tiγerwin n
umusnaw:
4.1. Taγellist
n tusna: ger udmawen-is:
Acuddu n
tekti neγ
n wawal yer bab-is, d ayen yetwasnen di tusna n l adit
(ameslay) s tririt (asenned, l’isnad), yenna Abdu Allah Bnu Almuba ak:
l’isnad (tiririt) d ayen icudden γer ddin, amer mači d l’isnad, tili win
iwumi yehwa ad yini ayen is yehwan, aken yenna Ccafiεi: (win yerran (awal
neγ tikti γer bab-is) atan d winna i wumi i i e a
waggay).
Ma
yetwasteqsa (umusnaw) a d yefk tiririt icudden
γer tusna,
neγ
ma ulac a d yini ur ssineγ-ara,
imi ur tilli le ya
ak d zzux di tusna, yenna Nnbi fell-as ta allit
ebbi d slam-is:
(win yessuteren tamuγli
n ddin γef
temsal n ddunit neγ laxart, u tetwafka-y-as i d tririt bla tamusni, atan
dnub-is γef yiri n win is i d yeftan)
[yessawe -it-id
Abu Dawud d L akim
γef Abi Hu ay a],
u yenna Σuma
Bnu Lxe ab:(
ma yetwateqsa umusnaw, tamusni-is ad tban di k a
n temsal ya ad isenned γer ayla (laya) i ibanen (it zemre
kan ad as tefke
yiwen n unamek)
(aya mu kama),
neγ γer sunna i yetwellihen, neγ ad yenni d
ebbi
i ye ran).
4.2.
Tanzalt (Ttawa uε):
Amusnaw n tidet ur
tyettali ara uneγlan d zzux, u daγen ur tyessiwhim ara yiman-is, imi ye ra
d aken
ebbi
sab anu yenna:
«u deg ayen icudden γer tusna ur tufi
acu i ken i d yeb en
ala citu (kra)»
[Al-Isra 85].
U di limam
n wexam n tinigt (Dar Al hiğra) Malek Bnu Anas amedya ifazen imaken it i d
yume Abu
Ğaεfar
Al
Man ur d aken iεewwel
ad yenze s
idelsan-is (Al-Muwa a)
ad ssufγen deg-sen a as
n imadyanen s akin ad iceyyeε γer yal aγrem deg iγerman n yenselmen yiwen
n umadyan, u ad yenze
aken ad qedcen γef la seb
n wayen i d yusan kan deg-s imi iwala d aken i uran
n tusna agi d tusna n imezdaγ n Al
Madina d ayen i d ssawe en.
Maca Limam Malek yenna-as: A y Ageldum (lamir) n ifelsanen(lmumnin) ur teg
ara ayenni, imi imdanen zwaren γer-sen wawalen, u slan imeslayen, u sawe end
tineqqas, u yal aγref yebbi ayen yezwaren γer-sen, u xedmen s yis ….eğğ
imdanen aken llan, u yal tamurt eğğit γef ayen tefren i iman-is.
4.3.
Iseγ: imawlen n tusna
ilaq ad sεun iseγ a ladγa deg udem n wid yessimγuren imam nsen s ubabu neγ
s cci d afud, yenna
ebbi seba nu:
«…u i
ebbi iseγ d
yemceyyeε-is d ifelsanen…» [Ijeεwanen (Al-Munafiqun) 8].
4.4.
Leqdic s wayen i d yusan di tusna:
yenna ebbi Seb anu:
«d lkerh ameqran γer
ebbi
ad teqqarem ayen ur tetgem» [A - aff
3], imi ayenni yella deg wayen i γef yessuter Nnbi
tasdarit γur ebbi
seb anu mgal-is:
(A allah, tnadiγ tasdarit γur-k mgal tusna
tabennant (ur nenfiε ara), d wul ur n tannaz ara, d tnefsit ur n
ebbu ara)
[yessawe -it-id
Muslim]
4.5. Ase res
γef usiwed n tusna γer yemdanen d ubeggen-is:
yenna wucbi n
Nnbi fell-as ta allit
ebbi d slam-is (win
i i ed en
degwen ad yessiwe
(ayen akka i wumi ye de )
i win ur ne di
ara) [Mtawan fell-as], u s umeslay agi
is i yekfa wemceyyeε fell-as ta allit
ebbi d slam-is
amslay-is di l iğğ
n usife ,
(siw et
ayen i ken in yeb en
s γur-i, ulama d yiwen n ayla….) [yessawe -it-id
Lbuxari deg umeslay n Σabdu Allah Bnu Σuma
Bnu Lεa ].
(win
ara yettusutren aken ad yesselmed tusna u ad tyeffer atan ass n tnekra ad
as gen deg uqemmuc-is
rima n tmest)
[yessawe -it-id
Abu Dawud d Ttirmidi d Ibnu Mağğa].
Nnand imusnawen:
Ur yelli lxi
di leqdic ur nesεi nfaε, aken daγen ur yelli lxi
di tusna i deg bab-is ur d yettmuddu ara (ur tyeskan ara i imdanen).
4.6. A ulfu
s uγalaf (lmasuliyya):
- Zdat n
ebbi seb anu
as n tnekra (tagara), anda ara yettusteqsi γef tidemi ines (neyya ines)
deg usuter n tusna u γef leqdic-is s wayen yesεa di tusna.
- Zdat n tusna-is:
imi ilaq ad yesse biber
fell-as s allas-is d tigit-is d unadi s usnarni degs: «u
ini a ebbi
arnuyid tamusni…» [ a-Ha
114].
- Aγalaf
n uselmed-is d ubeggen-is s wudmawen yelhan.
- Aγalaf γef lfal at
d weqbal n usifef (annuy), d usel u
yezgan n tusna-is
5. Almud n Nnbi d tusna:
5.1.
Lebni n ubrid n uxemmem usnan:
imi Ddin (ajjed) nneγ d Ddin n umagraw (nni am)
d uzuhen (lmizan) d tarrayt (lminhağ), yenna
ebbi Seb anu
«yal yiwen degwen,
nefka-y-as asa uf
d tarrayt…» [Al-Maida 48],
d ayen ara yeğğen yal yiwen ad yesεu tarrayt n uxemmem, ussefru (ttaεbir)
d tira (tta rir).
5.1.1.
ur tettili ara ddaεwa
bla tamatart (ttbut) u tamatart d:
- Tasfukelt (Al
bu han) n
unellay di tnelayin.
- Ta mit
d usiked deg i amasen.
-aggay (asiwe )
i e an
deg ayen i d yettusawe en.
Yenna
ebbi seb anu:
«inid: awiwted tasfukelt nwen ma tellam d at
tidett » [Tafunast (Lbaqara)
111].
5.1.2.
Tiğğin n taγilit anda
ilaq ad tili talkint (lyaqin): «…ur
 afaren
ala taγilt, seg taγilt ur d tettawi acemma zdat n tidett»
[Itri (An-Nağm) 28], yenna wucbi
fell-as ta allit
ebbi d slam-is: (γur
wet taγilt,
imi taγilt
d ameslay ak ur n
e i
ara) [Mtawan
fell-as].
5.1.3.
Tagayin n i ulfan
d uramsu (tanefsit) lawan i deg id yebbi ad tili tarawsa (l iyad)
d tamesγara (lmaw uεiyya),
«…u
ur
 afar
ara aramsu mawlac ak tesfel γef ubrid n
ebbi (Allah)…)
[ ad
26].
5.1.4.
Tiğğin n tagelt (acuddu
γer wiya (ttabaεiyya)
d uεned aderγal.
5.2.
Asexdem n taddadant (li a):
d ayen i yella wucbi
fell-as ta allit
ebbi d slam-is
yessexdam-it, imi yella yetten a
s we sab n
iserdasen n ignan (lğuyuc) n icenga deg azaγen (lγazawat).
5.3.
Asexdem n usγines (ttax i )
asudas: i wagga
γer yeswiyen d ucu u
i tezmar d wakuden akken a d yili wagga
γer usel u n
wemteddu.
U ger imedya n
ayenni di leqran taqsit n Sidna Yusef slam fell-as mi yesγiwes i tdamsa n
tu ut
i azal n 15 iseggasen aken ad iqabel azγan (azma) tamatut n tuččit,
Tasuret n Yusef 47-49.
5.4.
Leqdic s la yuy
n wid yesnen, iwawal-is seb anu:
«…steqsiwt imdanen yettdekki en
ma yella
ur tessinem ara»
[Tizizwa (An-Na l)
43], «ulac
win ar ak i d yefken amaynut am win yellan d amusnaw»
[Fa ir
14].
U imceyyeε
fell-as ta allit
ebbi d slam-is
yella yebbi s
 ay
n Al ebbab Bnu Al
Mundir deg azaγ n Bad
deg ayen i icudden γer imekwan ara γen ignan n yenselmen.
5.5.
Tagayin n tmucuha d tigezzent d i eckulen,
yenna Nnbi fell-as ta allit
ebbi d slam-is: (win
i i u en
γer unekkad neγ agezzan (aderwic) u yumen-it s ayen is i d yeqqar, atan
yekfe
s ayen i d i ubben
γef Mu emmed)
[yessawe -it-id
Abu Dawud d Ttirmidi d Ibnu Mağğa]
6.
Iwellihen:
6.1.
Ulac amgarad d ubellen ( iraε)
di Lislam ger tusna d teflest.
6.2.
Tusna yelhan (inefεen) d tin i icudden γer teflest.
6.3.
ulac lqanaεa di tusna «u ini a
ebbi arnuyid
tamusni…» [ a-Ha
114].
6.4.
Asefti n akud i lmend n tusna.
6.5.
Tusna te wağ
afud d laεtab meqren.
6.6.
Tusna d tigejdit ger tgejda n tγerma.
6.7.
Tusna d allal i usiwe
n Lislam γer yal tamena
d tilin yezgan γer tama-s (tadhelt-is). |