(Tussna n Ssunna n Nnbi)

 

 

Zzakat (1)

 

Zzakat (leεcu) (1)

 

Tazwart:

Zzakat (tiwsi) d tarrumsut s tedrim d tin n tmetti, d yiwen seg isekkiren n Lislam imeqranen u d tagejdit tis kad n Lislam, aya d ayen d-ibeggen umazzan fell-as

taallit n ebbi d slam-is deg waas n laadit seg-sen: (yettusali Lislam γef semmus: Tanaga belli ulac Yillu ala Allah u d akken Muammad d Imceyyeε n Allah, tigin n tallit akken iwata, asufeγ n laεcu (ezzakat), aummu n Reman d uuğğu γer wexxam i win izemren (ad yaf) ar γur-s abrid) [Mtawan fell-as].

Ladit n Ğibril mi isseqsa amazzan fell-as taallit n ebbi d slam-is: D acu i d lislam? Inna-yas umazzan n ebbi fell-as taallit n ebbi d slam-is: (Lislam ma tcehde belli ulac Yillu al Allah u d akken Muammad d imceyyeε n ebbi, ad tege taallit, ad tesufγe leεcu, ad tuume Reman u ad uğğe s axxam n ebbi ma tufi γures abrid) [Mtawan fell-as]

 

  I.Anamek n zzakat d adaqa:

         D aric n yedrimen i-d-yefe fell-aγ ebbi ad ten-suffeγ i wid yuklalen.

*adaqa s unamek n zzakat: Inna-d Al Marudi deg wedlis “Al Akam        Assulaniya” (izuraf igeldanen): [adaqa d zzakat u zzakat d adaqa, mgaraden yismawen ma d namek yiwen]

Ittuwekked-ed wayagi deg yeisen iceεiyen seg-sen: «Eddem seg yedrimen-nsen adaqa ad ten-tsizedge seg ibekka-nsen yis u al fell-asen imi taallit-ik d talwit fell-asen u Allah isel ira» [At tawba103]

Inna-d ebbi daγen: « Atan adaqat i igellilen d imeγban d wid iqedcen fell-as d wid d-ikecmen γer Lislam d imaynuten u deg uslelli n waklan, d wid ittwalasen aas, u deg webrid n ebbi, d umsebrid yenafen d atfar sγur Allah, u Allah d amusnaw d amasnag» [At tawba 60]

Inna-d umazzan fellas taallit n ebbi d slam-is: (ur d-tewwi adaqa deg wayen ur nessawe ara semmus (xemsa) lewsuq) [Issawe-it-id Muslim d Amad]

["Lwisq" d ayen yessawen settin imudden u yal amud degs kad ikiluten, semmus Al Awsuq degs azal n 180 ikiluten n ttme (tini) di tallit-nni]

 

 II.Melmi d wamek d-ttwatfer (tettwafe) zzakat:

Tettwatfer-ed zzakat di Makka maca ur d-ittwanefk ara wazal n usuffeγ-is neγ amek ad tettusuffeγ, ger layat id- iskanen aya-gi: « Yal yiwen ad ittulaten s wayen d-ie Ala iyeffusen di lğennet ttemseqsayen γef imcumen ac ten-yewwin γer Saqar, nnan ur nelli seg wid ittallan, ur nelli nseččay ameγbun» [Al Mudatir si 38 γer 44]

«U deg yedrimen-nsen azref i umattar d umeγbun. » [A dariyat 19]

Seld aya-gi tettwafter-ed zzakat deg useggas wis ssin n tinigt imi d-yenna ebbi sebanu: «U get taallit, sufγet zzakat imi ayen a tezzewrem n walluγ i yiman-nwent ad tafem-t γer Allah, atan Allah yetwali maa ayen txedmem.» [Al Baqara 110]

«…Ma tuben u gan taallit u suffγen zzakat seret-asen imi ebbi d amsuref d mallay» [Attawba 05]

Ibedr-ed ebbi sebanu deg wawal-is zzakat  caret (30) tikkal u di warem d sa (27) tikkal iccud-itt γer tallit deg yiwet n laya.

Tettwabeder-ed am (8) n tikkal di tsutin timekkiyin u warem d am 28 n tikal di tsutin timadaniyin.

Tusa-d zzakat di leqran d azaraf amatu d ssunna i ifeelen deg-s ssunna n Nnbi fellas taallit n ebbi d slam-is ama deg tigawin.

 

 III.      Asugged n wid ur nssuffuγ ara zzakat :

 

1. Tafeggurt n laxat:

Inna-d Abu Huaya ad irai ebbi fellas: Yenna-d imceyyeε n ebbi fellas taallit n ebbi d slam-is: (Win i wumi yefka sεaya ur isuffeγ ara segs ad a-s yuγal ass n tnekra d azrem ameqran ad s-yenne u ad t-yettef seg igumas-is u ad s-yini: (nek d idrimen-ik nek i d agerruj-ik)

Sin akin yeγra-d laya-agi: «wid ittcuun γef wayen sen-yefka Allah mačči d ayen yelhan fella-sen maca n diri fella-sen, ad ttwarzen s wayen ur fkin ara deg wass n tnekra u  Allah γures ayen yellan deg igenwan d lqaεa u Allah yea ayen tettgem» [Al Σiman 180]

γef Abu Huaya ad irai ebbi fell-as: yenna-d umazzan fell-as taallit n ebbi d slam-is: (win isεan ddheb (awraγ) d lfea ur issufuγ ara amur seg-sen (zzakat) ad s-uγalen ass n tnekra d tisfiin ad ittusers fell-asent di tmes n ğahennama dγa ad erγen idisan-is d wenyir-is d waεrur-is deg wass azal-is semuset igima(50000) iseggasen) [Issawe-it-id Muslim]

 

2. Tafeggurt n tudert:

-la d uγurar:

Yenna-d umazzan fell-as taallit n ebbi d slam-is: (Ma yugin imdanen ad sufγen zzakat, atan ad ten-id iqas ebbi s uγurar) [Issawe-it-id abaani]

(Mi yugin  imdanen ad sufγen zzakat seg yedrimen-nsen tettwakkes-asen tmeqqit (n waman) seg igeni) [Issawe-it-id Ibn Mağğa]

 

3.Tafeggurt n tcerεit d usauf:

Ma yugin imdanen ad ssufγen zzakat, ilaq γef win iekmen ad iettem fella-sen aya-gi, d ayen yexdem Abu Bakr Aidiq.

Yessawe-ed Abu Huaya d akken mi yemmut umazzan fell-as taallit n ebbi dslam-is, kra seg waεraben ffγen γef Lislam, inna-yas Σumar ad irai ebbi fell-as: Amek ad tsekkre ttrad γef yemdanen u amazzan fell-as taallit n ebbi d slam-is yenna-d: (ttwaneda ad nnaγeγ imdanen al ma cihden belli ullac Yilu ala Allah , u ma nnan-d aya atan menεen segi idammen-nsen d wedrim-nsen ala s wayen ilaqen u alatem-nsen γef ebbi), Yenna Abu Bakr: [Wellah ar ad nnaγeγ wid yessmgaraden ger tallit d zzakat, imi zzakat d azref n wedrim, wellah ma ğğan tikci n trebgtin llan ttaken-ten i umazzan  ar ad ten-nnaγeγ fell-asent] Yenna-d Σumar: [wellah imi yelli ebbi ul n Abu Bakr i umennuγ isγ d akken d tidett].

 

  IV.Tiwtilin n wedrim i γef d-ewwi zzakat:

1.Ilaq ad yili wedrim d ayla n wemdan: u ad yili ie-it-id si lelal ama s umahil n tfekka-s neγ n wallaγ-is, neγ d ayen d-yewet, neγ dtukci i s-d-ittunefk,Akken d-yenna ebbi sebanu erfet seg cci i- wen-yefka , imi wid ierfen seg-wen u felsen γur-sen tarrazt meqren» [Al adid 7]

2.Ilaq ad ilin seg wayen ittnernin (ifettin) neγ d cci d-yettawin abaγur i bab-is, am lmal, iurdiyen, d wayen d-yettusersen i tenzut.

3.Ilaq ad awen azal id-ibeggen cc i yal tawsit n cci (nniab).

4.Ma yella adrim nni d ayen yernan γef ayen yettewiği di tudert-is n yal-ass.

5.Ilaq ad yili izzi-d fell-as useggas: deg wayen yeεnan iurdiyen d isufar n tenzut d lmal, ma d imγan d lγella zzakat-nsen tettili-d deg wass n tmegra neγ n tuksa-nsen.