(Tussna n Ssunna n Nnbi)

 
 

Zzakat (2)

 

V. Idrimen i deg d-tewwi ad tettusufeγ zzakat:

«Eddem-ed seg yedrimen-nsen adaqa i si ara ten-tessizedge (seg ibekkaen-nsen), u al fell-asen (dεu-y-asen) imi taallit-ik d tamella fell-asen. Allah isell u d Ameray»[At-Tawba/103]

 

1  .Zzakat n yemγan d lγellat: yenna-d ebbi sebanu deg wawal-

Is:«d Netta i –wen-d-ixelqen tibirin ifesren (γef lqaεεa) d tid εlayen fell-as, d tizdayin d tγerza s lγellat yemgaraden, (arnu γer waya) azemmur d emman iyettemcabin d win ur nettemcabi, ččet seg lγellat-nsen ma fkan-d, u efket azref-nsen ass n tmegra-nsen), u ur tteggiεet ara, (imi) Netta ur iemmel ara wid itteggiεen»[Al Anεam/141].

Zzakat-agi ad tettusufeγ ass n tmegra d usencel s wazal n yiwen n umur γef εeca.

2.     .Zzakat n yedrimen (awraγ -dheb- d tmenyat (lfea): mi d ittuceyyeε Umazzan fell-As taallit n ebbi d slam-Is yuγ lal aεaben llan ttaγen u znuzen s isufar-agi: awraγ.

Ma d awreγ, yettuεell deg-s uqarid n ddina d-yettasen si um, ma d lfea yettuεell deg-s uqarid n ddiham d-ittekken si tmurt n Lfus.

Yeğğa Wemceyyeε fell-As taallit n ebbi d slam-Is leqdic s yedrimen-agi, u yesser-ed deg-sen zzakat n yedrimen, mi d-yenna deg yiwen n umeslay:(kra n win yesεan ureγ neγ lfea, u ur yefki y ara seg-sen azref-nsen (ur yessufeγ ara zzakat-nsen), atan ass n tnekra ad s-ttwassunt teblain n tmest, ad d-ttusemunt si tmest n ğahennama, dγa ad ittuedded yis-sent yidis-is d wenyir-is d waεrur-is, yal mi ara ismien ad as-yettwales, deg yiwen n wass (yesεan) azal n xemsin alef n iseggasen…) [Yessawe-it i d Muslim].

Yenna-d ebbi sebanu deg wawal-Is:«A widan ifelsen! Aas n iqerra n ddin n Lyahud (El Aba) d ixelwiyen (E-uhban) tetten ayla n yemdanen s tdankit, u ttqarriεen (-ten) γef webrid n Allah. i widen itteknasen awreγ d lfea, u ur ten-      tarrifen ara deg webrid n Allah,εeggen-asen amuttel yesseqlilien»[At-Tawba/34.]

a)En-Niab n ureγ (lqida n dheb i γef ara tettusufeγ zzakat): akken ad yessufeγ walebεa zzakat γef dheb-is, ilaq ad yesεu deg-s si snat n temrewin (20) n idinaen di taeyt, yenna-d Wucbi fell-As taallit n ebbi d slam-Is:(ulac          adaqa ddaw n snat n temrewin (20) n taayin n dheb d ddaw n snat twinas (200) n ddihem) [Yessawe-it i d En-Nasa-i].

U ma nuγal-ed γer tallit-agi nneγ, nniab-is tura: 85 n igamen n dheb.

b)En-Niab n lfea: 200 n idihamen, ma d nniab-is n tura: 595 n igamen n        lfea ama d iurdiyen neγ d tisbikin.

3  .Tifulin:

Tafult: d yiwen n weric si aslmal n tiddukla tadamsant, ma yewwev nniab saslmal d ibaγuren-is, yewwi-d ad tettusufeγ zzakat mi ad d-yezzi useggas γef     nniab-nni, u ad yettusufeγ deg-s umur wis ebεa γef εeca (2, 5%).

4.  Ayen d-yessersen i tenzut: ayen d-issers wemdan i wakken ad t-yezznz u ad d-yawi degs abaγur, maca yebbi-d γef wemdan-agi ad yili ixeddem leqdic-agi γef dema n tnezuyt.

Ma yella ben yedrimen-is lqidar ara t-yeğğen ad yessufeγ fell-asen zzakat, d ayen yebγan ad d-yini belli wen nniab, u yezzi-d fell-as useggas, yebbi-d fell-as ad yeg a-y-agi:

[Ad d-yejmeε aslmal-is + ibaγuren (lfayda) + ayen yeooa di lbanka + irealen yefka, u yetturağu ad t-i d-uγalen] ×× 2, 5% ÷ ÷100.

5   .Idrimen n lekwaγe d iqariden (erf): Yewwi-d γef wemdan ad issufeγ zzakat γef yedrimen-is ma ssawen azal n 85 igamen n ddheb (awreγ) ama d ddina azdayri, Luu d Ddula Amarikani..

U i wakken ad ner ma yewwe wazal n nniab di tinfalitin-agi mea, ad neffukti [85 n igramen n dheb × deg wazal (ssuma) n yiwen wegram seg-s], u ayen ara d-yefγen  d winna id nniab aceεi i γef d-yewwi ad nessufeγ fell-as zzakat.

6   .Tijernain: dagi ad neef s nniab yeben tazwara n useggas d tagara-is, γas ma yettali yettubbu di tlemmast n useggas:

amedya: yesεa walbeε ass n: 04/01/2006: 120.000 D.A, u γas akka yewwe    nniab, maca ur yettzekki y ara fell-asen alamma yezzi-d useggas. Iεedda lweqt, yebbe-d wayur n Yebrir anda i d-iubb lqidar n yedrimen-nni alammi d 80.000 D.A, u xas akka, acemma ur yettbeddil ara uzaraf, imi e icudd γer tagara n useggas. Mi d-yede: 04/01/2007 rnan yedrimen alammi d anda i εeddan nniab, imi ben: 130.000, dagi yewwi-d fell-as ad yessufeγ zzakat.

 

VI.      wid i wumi d-tewwi ad tettunefk zzakat:

Yenna-d ebbi sebanu deg wawal-Is: «imerkidanen (zzakat) (ad ttuarfen) i igellilen d imeγban d wid iqedcen fell-as d wid i wumi zdin wulawen-nsen u deg d (uslelli n) tmegra d wid yettwalasen (di laba), d wid yettnaγen deg webrid n ebbi d umsebrid yenafen, (amerkidan agi) ittuferred-ed sγur Allah. U Allah d Ameray d Amasnag» [Et-Tawba/60..]

1.    Igellilen:

Γer Icafiεiyen d Ienbaliyen: igellil d win ur nesεi ara adrim u ur yesεi ara ansi is-d-ttekken, u ur yesεi la imawlan wa la tarwa ara t-iqidden deg wayen s-ilaqen.

2.    Imeγban: d wid izemren ad d-siksen adrim maca ur ten-ikeffu ara, yenna-d ebbi sebanu deg wawal-Is: «ma d aγerrabu yella i ka akken n imeγban ixedmen deg ill, dγa bγiγ ad s-geγ lεib, u yella zdeffir-nsen yiwen n ugellid yettawin yal aγerrabu (ielan) s essif»[Al Kahf/79]

3.    Wid iqedcen fell-as: d udus adeblan i yettukelfen s wejmaε d wefraq n zzakat, ama d wid tt-i-d-ittajmaεen, isianen, iεessasen d wid i tt-ittefraqen…

4.    Wid i wumi zdin wulawen-nsen: ger-asen:

-Win i deg yella usirem ad yekcem γer Lislam ma tettunefk-as zzakat.

-Win ad nqarreε cce-is γef Lislam d yenselmen.

-Win ikecmen d amaynut γer Lislam, dγa (ad s-tettumudd zzakat) akken ad ief deg-s.

-Wid yellan di lγiran d ixejien d tlisa iqarben timura n icenga: ad sen-t-tettunefk zzakat imi yettuağu seg-sen ad udden inselmen.

Yewwi-d ad d-nejbed lwelha belli tawsit agi tezmer ad tesu azref n uerref n zzakat i lfayda-is ma ifat yufrar-ed ddin Lislam u yefsa di ddunit mea.

5.    Di tmegra: tawsit agi teεna inselmen yebγan ad d-slellin iman-nsen si taklit maca ur d-ufin ara acu ara fken i wayenni.

6.    Wid yettwalasen: deg-s kad n tewsitin:

a.    Wid d-irelen i ferru n tlufa-is: ama akken ad iarref γef yiman-is d wid ittεeggic, i zwağ, tujya, asali d lebni n wexxam neγ ma yella seg wid uzant twuγa neγ i usenkid n tmetti…

b.   Wid d-irelen i ferru n tlufa n wiyi: tawsit agi terza at nnif d yiseγ i izemren ad d-relen i ferru n yemgaraden ger snat n taggayin γas ma ger wid ur nelli ara d inselmen i yettidiren di tmura n Lislam (Ahl Ad-Dimma).

c.     I tririt n ureal n win yemmuten seg yedrimen n zzakat: yenna-d fell-As taallit n ebbi d slam-Is: (win (yemmuten) u yeğğa-d cci ad d-yuγal γer imekkasan-is, u win d-yeğğan areal neγ wid iaεen -dderya- (wigi) ar γur-i u fell-i) [Yessawe-it i d Muslim.]

7.    Amennuγ deg webrid n ebbi: i uuddu n Lislam d usebiber fell-As d usali n wawal n Allah sebanu s tewsitin n ujahed yemgaraden: (s iserdasen, imru d yiles…), yenna-d fell-As taallit n ebbi d slam-Is: (naγet deg webrid n Allah (jahdet) mgal imttekkiyen s cci-nwen d yiman-nwen d yilsawen-nwen) [Yessawe-it i d Amad].

8.    Amsebrid yenafen: wagi d iminig di tillelt, ama yella d igellil n d amekanti, ama yella yinig-agi-is i unadi γef uγrum, adawi, asiwel s abrid n Allah, wid ur nufi ara anida a yidiren u ttmenaren deg ibardan…, wigi ad sen-t-tettunefk zzakat i wakken ad awen s anda i bγan.

                    VII.      : Tigrayin:

-Ilha ma yefraq wemdan zzakat γef maa tewsitin n wid tt-yuklalen ma yella uqten yedrimen n zzakat, neγ ma ulac ad tt-wafarqen akken wağen u emyezwaren.

-     e di nniab ma yewwe lqidar d-yebbi ad nessufeγ fell-as zzakat di tazwara n useggas d tagara-s.

-     Asufeγ n zzakat γef udigan n tnezzut (taanutt) yettili-d s wefar n ulugen-agi: [ajmaε n wayen yellan d alzaz (sselεa) deg-s + ibaγuren (lfayda) + tiγbula (ayen yettwaerzen) + irealen i yettuağu ad s-d-uγalen] × 2.5٪ ÷ 100.

-     Tuksa n wazal n irealen si yettwalas si lesab n yedrimen-is, u ma yella yeγleb ayen si yettwalas ayen yesεa n idrimen, dagi ulac fell-as zzakat γas ma ben nniab.

-     Iretalen i yettalas i wiyi u yettaou ara ad s-d-uγalen ad izekki fell-asen tikkelt kan mi ara ten-d-yeef.

-     Ur d-tettili ara tebzert deg umviq n zzakat, imi zzakat d tarrumsut d-ittuferreden γef yal ineslem, ma d tabzert tettuferred-ed sγur udabu isedduyen timsal n tmurt s isefran d yeswiyen ibanen.

-   Asufeγ n zzakat γef isγunen (sdaq) n tmeut ad yili kan γef wid tejmaε menγir wid tennum tesseqdac.

-     Tugett n imusnawen ttwalin belli ad d-yili usdukel n ureγ d lfea i ukemmel n       nniab.

-     Ulac zzakat ger tarwa d imawlan u ger imawlan d tarwa, imi yal wa d atefar fell-as ad ierref u ad iεeggec waye.

-      Yewwi-d usufeγ n zzakat γef cci n win yemmuten ma llant mea tweltin-is.

al