Lbaqara (Tafunast)

Layat si 21 γer 25

Mi d-yefka (Tiskanin) n lmumnin d yiabben d yirehiyen (Al-munafiqin), yessawel-d Sidi ebbi i lεibad-is s teγri d tirni «A Lγaci» d tiγri i talsa mea di yal amkan yal zman.

Ttawin-d aylan-agi (layat-agi) γef aas n temsal deg-sent

- Assentem γef yiwen ebbi.

- Lamer γer tegrarazt.

- Asbini di kra n cci n Sidi ebbi i lεibed-is.

- Ssebgen n lxir n ebbi fell-naγ akken ad t-ncekkar u ad t-nemed.

- Amees di luqran akken a ad d-frari di tert-is.

- Tafgurt n ikafriwen.

- Abeccer n ifelsiwen.

﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ(21) الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ الْأَرْضَ فِرَاشًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَأَنْزَلَ مِنْ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنْ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَندَادًا وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ(22) وَإِنْ كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنتُمْ صَادِقِينَ(23) فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ(24) وَبَشِّرْ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ(25)﴾

«A Lγaci εebdet ebbi-nwen d netta i ken-id-ixelqen am kunwi am wid iεeddan Ahat ad tesεum ttuqqa Win iwen-yerran lqaεa d usu Igenni d leraya yefka-d aman seg y-igenni yessimγi-d yis tagulla-nwen Ur ttagat arb i ebbi kunwi teram Ma tesurdem deg wayen i d-nceggeε ilεibad, awit-d yiwet n tsurett am nettat γret (siwlet), i inagan-nwen menγir ebbi ma tellam γef tidet Ma ur texdimem ur txeddmen Hibet times ireqqen g yemdanen, akk d uu yettheggan i wid ikufren Beccer s lxir felsen d wid ixeddemen ayen Lεali Ihi γur-sen ğennet ttazzalen ddaw-as isafen Yal mi ara ten-id yezeq s ugummu nnan yerzeq-aγ-id yis-s ayakan Ad afen deg-sent lezwağ zeddigen Ad qqimen deg-s i lebda».

﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ﴾

«A Lγaci» d yeger-d ebbi tiγri i lεibad-is yak ad asen-d-yesefhem belli ayen i asen-d-yesutur d tamsalt ameqran.

﴿اعْبُدُوا رَبَّكُم ﴾

«εebdet ebbi-nwen» iswi n uεbad (n legrarazt) d lxuf d lemala n ebbi, imi yeqqar-d deg aylan i d-teddun belli Lεebd yella si zman aqbur (aqdim) d aneli γef lqaεa, yeqqar-d deg wawal-is «Ur d-xliqeγ ğğen d umdan ala akken ad d-iyiεebden» [Ad-Dariyat 56].

Yemmal-d Sidi ebbi belli ilaq γef umdan ad yeεbed ebbi imi yufarar s yis-s γef kra i d-ixleq γer lqaεa imi:

 ﴿الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ﴾

- Ur yuqim miyaf ger-as d lεibad iεeddan uqbel yenna-d ebbi «d netta i ken-id-ixelqen am kunwi am wid iεeddan» d izem s tuget i talliyin mea yeεna akk taxelqit seg umenzu γef uneggaru.

﴿لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ﴾

«Ahat ad tesεum ttuqqa» win iεebden ebbi tazaragt iean ad yeer iman-is s tmes n ğahanama, ad d-yuqem Sidi ebbi ger-as d cedda-s erb ara tt-yeren.

﴿الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ الْأَرْضَ فِرَاشًا﴾

«Win iwen-yerran lqaεa d usu» yal amdan yura Sidi ebbi deg unyir (di twenza-s) amek ara yili, yerra-as lqaεa d usu d lmukna akken ad d-yidir s liser d Lehna.

﴿وَالسَّمَاءَ بِنَاءً ﴾

«Igenni d leraya» Sidi ebbi yerra igenni d sqef i lqaεa d tura s nnig-s amzun d ttaburt.

Ihi Lεebd d inebgi γer wayen i as-d-ihegga bab-is (Sidi ebbi), ad nerr lewhi belli Sidi ebbi yerwes s wudem Lqayen, iceben aas ger "Igenniε d Lqaεa" akk d "wussu d Lberj (rayn).

﴿وَأَنْزَلَ مِنْ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنْ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ﴾

Aman d tgulla «yefka-d aman seg y-igenni yessimγi-d yis tagulla-nwen» yettbeggin-d Sidi ebbi lbelli tamentalt (sebba) n tilin n ddunit d aman, ttihin di tfekka n bnadem s Lqide n 70%.

Yenna-d Sidi ebbi «Nerra seg waman yal tudert» [Imceyyεen (Al-Anbia) 30].

S waman i d-yefka Sidi ebbi tagulla γer lqaεa, aman γelli-d deg yigenni ma d tagulla tettek-d di lqaεa s lquda n Sidi ebbi .

﴿فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَندَادًا وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ﴾

«Ur ttagat arb i ebbi kunwi teram» mi d-yemmel ebbi kra n wayen i d-yefka, yesuned Lεebd akken ur yettaga ara arawas i bad n Lqaεa, imi d netta i ten-id-ixelqen d netta i ten-yettγaten «Ulac tanuda-s, d netta i yezran i yettwalin» [Ac-Cura 11], ilaq amdan ad d-yerr s lexbar s uwsn-ines  akk d uwsu n win i felles meb-γir Sidi ebbi: «wid tdeεεum men-γi ebbi ur zmiren ara ad d-xelqen ula d izixxas myezdin gar-asen ma yewwi-asen yizi-nni kra, ur zmiren ad t-id rren ad ttbanne yewsa win ielben d win i yettuelben» [Liğ (Al-ağ) 73], iwehhem Sidi ebbi di Lεibad-is i wumi id-yefka cci iwakken ad t-felsen, uan iwaye i deg yiwen wawal aqudusi: «nekk d ğğen d umdan deg ubeccir d amuqan, ad xelqaγ ad yattufles waye, ad t-d- γiteγad yettusemer waye (yettukker)…».

﴿وَإِنْ كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ﴾

«Ma tesurdem deg wayen i d-nceggeε ilεibad, awit-d yiwet n tsurett am nettat», yettmeslay-d Sidi ebbi i wid ifelsen men-γir-is, yewwi-d awal γef umceggaε n tidet n ucbi Muammed di tebrat-is iεariten-id akken ad t-qamen ma awen ad-dawin am luqran, d anaεu γer uqazem s wudem afilali: «ini-d lukan ad yennegmaε bnadem d lğğen akken ad d-awin am luqran ur awden xas myezdin» [Al-Isra 88].

﴿وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنتُمْ صَادِقِينَ﴾

«γret (siwlet), i inagan-nwen menγir ebbi ma tellam γef tidet» yettqazam-iten Sidi ebbi akken ad d-awin wa d-siwlen, yemhaddiyen d yirebbiyen-nsen ma yella zemren ad d-cefε seg-sen γur Sidi ebbi ma llan γef tidett ass-nni mi ara rsen γef waεbad akken ad tncaεen.

﴿فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا﴾

«Ma ur texdimem ur txeddmen» yettbiggin-d Sidi ebbi belli xas nnegmaε myezdin yemdanen ur zmiren ur ttizmiren i wannuz yerewsen la deg yezri neγ turn wala deg urmir.

﴿فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ﴾

«Hibet times ireqqen g yemdanen, akk d uu yettheggan i wid ikufren» da-agi Sidi ebbi yessagad lεibad u yemmel-d Laεquba n win ur yefiren ara abrid n ebbi εzizen «kunwi d wayen tεebdem d asγaren n ğğahennama ad att-qqimem deg-s (tezddem-as-d)» [Imceyyεen (Al-Anbia) 98], «Ma d iwežžnen llan-d d γaen n tmes» [Lğğen 15].

﴿وَبَشِّرْ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ﴾

«Beccer s lxir felsen d wid ixeddemen ayen Lεali» d timna i wid yumnen (i Lmumnin) xeddem lxi s fa d nniyya mehsub rran ttuqa-nsen d fa-nsen deg wul d lefεayel.

﴿أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ﴾

«Ihi γur-sen ğennet ttazzalen ddaw-as isafen» ttazzalen i γezran n waman d tamemt d yiγi… ger iselda ju d ayat n lğennet

﴿كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا﴾

«Yal mi ara ten-id yezeq s ugummu nnan yerzeq-aγ-id yis-s ayakan» di laxet mi ara ten-id yerzeq Lmuluk s tgulln ad as-inin "igamma-agi rewsen netturezeq-d am akka" Sidi ebbi yeqqar-d belli deg yesmaγen, d timγi maca mxalleffent di tγussi yenna-d "Ibnu εebbas":Ayen yellan di lğennet yerwes γer wayen yellan di ddunit a la  di tγussi.

﴿وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ﴾

«Ad afen deg-sent lezwağ zeddigen» nnan-d kra n yimusnawen awal n "Lezwağ" d ayen yeεnan irgazen kan mehsub d tilawin ara afen di lğennet qqaren-d wiyi belli awal-agi "lezwağ" yeεna irgazen neγ tilawin, imi di taεrabt "zzewğ" yeskan-d argaz d tmeut, lmaεna-s ean mebla lεib n tnefsit wa la lεib n tfekka.

﴿وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ﴾

«Ad qqimen deg-s i lebda» Tumert n lebda i wid mu zeddig wul di ddunit, abeccir-agi d ayen yetteksen aγbel i Lmumnin imi sεan ayen si ara feren di laxert, deg-s ayen ur zmiren ad mennin, yenna ucbih n Nabi γef wayen d-yenna Sidi ebbi «heggaγ-d i Lmumnin ayen ur twala ti ur tesli tmeuγt ur nesεi izmi γef wul n bnadem» [Msefhamen fell-as].

uγal