Afsar l qran

 
 

Lfatia (Taldayt)

 

 

﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ(1) الرَّحْمَانِ الرَّحِيمِ(2) مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ(3) إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ(4) اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ(5) صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ(6)

« A lmed i ebbi bab n txelqit, d anin yeččuren d lanna, Agellid n wass n tagara, d kečč ara nεbed sγurek kan inesuter tallelt, awi-aγ deg ubrid isegmen, Abrid n wid γef tneεme mačči d wid I γγef terfi wala d wid iffγen i ubrid » Tidet id-yenna ebbi.

 

1. Tesεa 7 n Layat.

2. Tesεa 25 n wawalen.

3. Tesεa 113 isekkilen.

 

4. Ismawen-is:

4.1. Lfatia (Taldayt).

4.2. Ssabεu lmatani (sebεa n layet i d-yettwabedren di yal ekεa).

4.3. Ummu Lkitab (tesdukel tigejdiwin n ddine).

4.4. Lamd (Asenmar).

4.5. alat (Taallit).

4.6. Lwaqiya (Tamadit).

 

5. Azal-is:

Yenna-as Nnbi (fella-s taallit ebbi d slam-is) i Abi Saεid Lmuεala: (Ad ak-slemdaγ tasuet isεan azal dameqan di leqran: lfatia (taldayt), nettat id ssabεu lmatani?) [yenna-t-id Lbuxari].

Yenna-d Muslim deg "ai" γef Abi Huayra γef imceggaε ebbi fella-s taallit ebbi d slam-is: (yeqar-ed ebbi: biγ taallit gari d lεebd-iw γef ssin, azgen-inu, azegen nnien i lεebd-iw, u ayen isseter lεebd-iw ad a s-t fkeγ, ma yenna-d lεebd: "Lemd i ebbi bab n txelqit" ad yini ebbi «Iemd-iyi lεebd-iw», ma yenna-d " d anin yeččuren d lanna " ad yini ebbi «Icekker-iyi lεebd-iw», ma yenna-d "Agellid n wass n tagara" ad yini ebbi «isemγer lεebd-iw di ccan-iw» ma yenna-d " D kečč ara nεbed sγurek kan ansuter tallelt " ad yini ebbi «Ay agi gari d lεebd-iw ad as-fkeγ ayen id yesuter» ma yenna-d «awi-aγ deg ubrid isegmen, Abrid n wid γef tneεme mačči d wid terfi d wid iffγen i ubrid» ad yini ebbi «wagi i lεebd-iw, ad as-fkeγ ayen id-yesuter»).

 

6. Azaraf n tγγuri-is:

Taγγuri n lfatia di tallit (yel rekεa d atfar), yenna-d Nnbi fella-s taallit ebbi d slam-is (ur iul ara win ur d neγri ara s Lfatia (taldayt)).

 

7. Afessar-is:

أعوذ بالله من الشيطان الرجيم

Aεudu bi llahi mina ccayani ağim:

Ad-sutreγ seg ebbi auddu si ccian amakus, yusa-d d Ssunna att nezwir di tγuri n leqran (awal n ebbi), yenna-d ebbi: « Mara teγe leqran suter auddu di ebbi s ccian amakus » [(Tizizwa) Nnal 98].

 

بسم الله الرحمان الرحيم

« Bismi Allahi Aamani Aaimi »: syisem ebbi anin yeččur d lana: mtafaqen imusnawen tikkest n laya, Inna-d ebbi: « Tabrat-agi tusa-d s γur Sliman, tebda s yisem ebbi Anin yččur d ema » [Aweuf (Nnaml) 30].

Mgaraden γef umiq-is di ssutin nien, ger wid i yeqaren d laya di yal tasurett, d wid i d-yeqaren d laya di lfatia kan.

﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ

« Anemed ebbi » d asenmar ameqan i sidi ebbi γef tikciwin (nniεam) i aγ-d yefka, tid ur nezmir a nesmien (aneseb).

- Yenna-d wucbi n Nnbi fella-s taallit ebbi d slam-is (lemd d aqaru n usenmar).

- Inna-d ebbi ebanu:«ad yefk ebbi ttwab i wid it-isenmaren» [At Σimran (Al Σimran) 144]. γas akken kra yemdanen kan I t-isenmaren Inna-d ebbi: «kra lεibad-iw kan iy-isenmaren» [Saba 13].

- Ilaq a nesu akken asenmar-agi d awal n wid a ikecmen lğğennet.

Inna-d ebbi Sebanu: «Anemed ebbi i-γ-yessiwen γer wayen iγ-yegem…» [Tirebbaε (Al Zemağ) 74].

﴿رَبِّ الْعَالَمِينَ

«Bab n txelqit»: d asenun d akken d netta i d ebbi n wayen d-yexleq mea: ama d amdan, lğen, lmalayek, imγan d iγesiwen.

﴿الرَّحْمَانِ الرَّحِيمِ

« d anin yeččuren d lanna »: d talγa tamayumt i yesntamen adumu n snat agi n teskanin deg yillu sebanu: imi "eman" anamek-is d aama yeεnan ama d lmumnin neγ d ikafriwen, wid i t-iuεen, neγ wid i t-iεean, ma "aim" anamek-is d ema yeεnan (lmumnin) d ifelsanen kan.

Inna-d ebbi: «Yella d aim d ifelsanen» [Ikabaren (Lazab) 43].

﴿مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ

«Agellid n was n tagara»: Timslal mea ger ifasen-is, yal taxelqit tuγal-d γur-s.

﴿إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ

«D kečč ara neεbed, sγur-k kan ad nesuter tallelt»: Yezwer-d ebbi lεibada (tawaluγt) γef usuter n tallalt γef tmenal agi:

1- Asezwer n yiswiyen γef wallalen, inna-d ebbi: «xelqaγ-d lğen d wemdan akken ad i yi-iεebden» [Dariyat 56].

Ihi tawaluγt d iswi, asuter n tallelt d allal.

2- Assar γer tallelt i twaluγt, yenna-yas Nnbi i Muεad Ibn Ğabal: (wellah a Muεad ar k-emleγ, ur tettu ara send yel taalit ad tini: "a ebbi εawn-iyi (ad sutreγ deg-k tallelt akken ak id bedreγ, ak-snemreγ u ak ad εebdeγ akken iwata").

3- aca imekda i yεebden ebbi ma d tallelt ssuturen-tt mea yemdanen.

4- Asenten d akken tawaluγt i ebbi kan iwumi a tili imi d netta kan itt-yuklalen, imi d netta i izemren segs a nesuter tallelt: Ihi win itteklen γef wallaγ-is as yeεreq webrid, win itteklen γef tmusni-is ad yecce, win itteklen γef yedrimen-is ttuγalen drus, win itteklen γef yemdanen ad imill, ma d win itteklen γef ebbi ur s-yettaεraq ubrid, ur yetecce, ur yettudrus, ur ittmilli.

﴿اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ

«awi-aγ deg ubrid isegmen» d aseter si ebbi ad aγ-yemmel abrid n tidett, d abrid-is sebannu: « Ihi wagi d abrid-iw ieggem efret-t ur afaret ara iberdan ad awen-iεerqen win n ebbi » [Lmal (Lanεam) 153].

U llan sin lenaf n lhudaya:

1. Lhidaya n lbayan: d tumla n ubrid imi tagi teεna mea lxelq n ebbi.

2. Lhidaya n tallelt: Tagi teεna kan ifelsanen (lmumnin) u d wagi i d anamek-is di laya agi:

﴿صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ

« Abrid n wid γef tneεme » wigi d wid id-yebder ebbi deg wawal-is: « ihi widak d wid iγef yenεem ebbi lanbiya, d ediqin d imeγrasen, aliin widak telha tdukli yidsen » [Tilawin (Nisa) 69].

﴿غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ

« mačči d wid I γγef terfi wala d wid iffγen i ubrid » wid γef yerfa ebbi d udayen uklalen reffu n ebbi imi san tidet u ffrent, ma d wid iffγen i ubrid d naaa (imasiiyen) acku εebden ebbi s wayen ur iceeε ara.

Di taggara n tγuri n tsuret n "Lfatia" ad nini "Amin" u msefhamen imusnawen d akken mačči d laya n lfatia, anamek-is d asuter sγur ebbi ad yerr γef terγri-nneγ (duεa).

Inna-d Nnbi fellaas taallit ebbi d slam-is: (Ma yen-d limam Amin, win id yennan Amin d lmalayek deg yiwen n wakud, ad as isuef ebbi ayen yezrin si ddnub-is (ibaggaen-is) ) Innat-id Lbuxari.

al